Truyện ngắn là thể loại tự sự nhỏ có nhân vật, sự việc và cốt truyện. Đặc trưng của truyện ngắn là nhân vật, gồm có các nhân vật như: nhân vật chính, nhân vật phụ, nhân vật trung tâm, nhân vật tư tưởng, nhân vật phản diện, nhân vật chính diện,... Nhân vật được thể hiện qua ngoại hình, cử chỉ, tính cách,.... Ví dụ một vài dẫn chứng như chị Dậu, ta có thể nhận xét chị qua những hành động bảo vệ chồng và yêu thương con của nhân vật. Hay nhân vật Lão Hạc, qua những cử chỉ và tính cách thể hiện Lão là một người giàu lòng tự trọng và giàu tình yêu thương con. Trong truyện ngắn bao gồm 4 sự việc chính: sự việc mở đầu, sự việc phát triển, sự việc cao trào (tình huống) và đến sự việc kết thúc. Cách sắp xếp sự việc sẽ tạo thành cốt truyện. Người kể chuyện và ngôi kể sẽ có 2 loại. Loại 1: người kể chuyện xuất hiện trực tiếp và xưng tôi sẽ là ngôi kể số 1. Còn người kể chuyện không xuất hiện trực tiếp , tên nhân vật được gọi bằng tên của họ sẽ là ngôi số 3. Nghệ thuật tiêu biểu của truyện ngắn là cách xây dựng nhân vật, miêu tả nhân vật và ngôn ngữ của người kể chuyện. Truyện ngắn tuy ngắn nhưng có thể đề cập tới những vấn đề lớn của cuộc đời. Tác phẩm của nhiều bậc thầy trong thể loại này đã cho ta biết điều đó.

Mặc dù thuật ngữ truyện ngắn ra đời muộn (khoảng cuối thế kỉ XIX) nhưng bản thân truyện ngắn đã xuất hiện và tồn tại ngay từ buổi bình minh của nhân loại, khi con người biết sáng tác văn chương. Trải qua hàng ngàn năm, với bao biến cố thăng trầm của thể loại, ngày nay truyện ngắn đã chiếm lĩnh được vị trí quan trọng trên văn đàn trong kỷ nguyên hiện đại, hậu hiện đại. Khi con người bị dồn ép về mặt thời gian hơn bao giờ hết, chúng ta không có đủ thời gian cho những bộ tiểu thuyết đồ sộ như: Tây du ký, Tam quốc diễn nghĩa, Thuỷ hử, Hồng Lâu mộng, Những người khốn khổ, Chiến tranh và hòa bình, Sông Đông êm đềm… Thì điều đó khiến thể loại truyện ngắn ngày càng thu hút độc giả.

 Đây là một lợi thế lớn, bởi hiện tại báo chí kể cả báo điện tử đang bùng nổ với tốc độ chóng mặt. Người đọc quen và thích đọc truyện ngắn trong vài chục phút hoặc trong một vài giờ. Hơn nữa, sau nhiều năm chiếm lĩnh văn đàn, thơ, kịch, tiểu thuyết dường như vắt kiệt về khả năng hồi sinh và đổi mới thể loại. Trong khi đó truyện ngắn còn là mảnh đất tương đối trống, điều này tạo điều kiện hết sức thuận lợi để các cây bút trẻ khẳng định tài năng.

Tuy nhiên những nhân vật và sự kiện đó phải thật đặc sắc. Truyện ngắn không thể trọn vẹn một quá trình biến đổi một quá trình sống của một đời người mà nó thường chọn lấy những khoảnh khắc, lát cắt quan trọng, bất ngờ đặc biệt để thể hiện. Nhờ sự sắp đặt bố cục rõ ràng có biện pháp tu từ những phép đối chiếu tương phản mạch lạc giàu cảm xúc, hình ảnh đã làm nổi bật chủ đề chính của toàn bài. Chủ đề ấy có thể nằm sâu bên trong cũng có thể bên ngoài. truyện ngắn do đó mà hay được mọi người chấp nhận.

Tuy dung lượng không dài song truyện ngắn là một thể loại mang tới cho người đọc nhiều cung bậc cảm xúc và những bài học nhận thức sâu sắc trong cuộc sống. Đến tận ngày nay, vai trò của truyện ngắn trong đời sống của con người vẫn không thể phủ nhận.