Trong lần về Hà Nội thăm ông bà , em đã có dịp được đến thăm quan Văn Miếu Quốc Tử Giám, một trong những công trình kiến trúc thể hiện sự phát triển của nền giáo dục Việt Nam ta từ những thế kỷ XXI. Nơi đây cũng là một trong những địa điểm vô cùng thu hút khách du lịch của Hà Nội.

Hôm ấy là thứ bảy, mùa thu ở Hà Nội rất dịu dàng và mát mẻ, cả gia đình em thuê một chiếc ô tô, để đi đến Quốc Tử Giám, sau khi mất khoảng 40 mươi phút ngồi xe thì  cuối cùng em cũng được chiêm ngưỡng cái vẻ cổ kính, uy nghiêm của ngôi trường có niên đại sớm nhất Việt Nam này. Cả nhà em ai nấy cũng vô cùng hào hứng và vui vẻ, xuống xe và đi bộ dần vào bên trong, vừa đi vừa nói chuyện rộn ràng. Thứ đầu tiên khiến em ấn tượng về khu Văn Miếu chính là phần tường gạch vồ bao quanh toàn bộ diện tích rộng lớn. Khu Văn Miếu bao gồm có 4 cửa, ngăn cách khu vực ra làm 5 tầng không gian khác nhau, chúng em theo sự hướng dẫn, tiến vào từ cửa chính ở phía Nam, quang cảnh đầu tiên chúng em nhìn thấy đó chính là một hồ nước trong xanh, phẳng lặng, cây cối bên bờ xum xuê, rủ bóng dưới mặt hồ, tạo cảm giác vô cùng thư thái mát mẻ, hỏi ra thì mới biết đây gọi là hồ Văn hay còn gọi là hồ Mình Đường, hồ Giám. Bước qua khu vực hồ thì chính là cổng Văn Miếu, với với cửa hình vòm rộng lớn, phía trước có 4 trụ lớn và hai tấm bia Hạ mã. Cổng này vốn được xây bằng gạch, quét sơn trắng nhưng có lẽ do thời gian mài mòn nên phần tường gần mái đã phủ đầy rêu phong, mái gạch vốn đỏ giờ cũng ngả màu, khiến nó mang một vẻ cổ kính, lâu đời. Tiến vào bên trong chính là vườn Giám rộng lớn cây cối rợp bóng, xanh tươi và khu Văn Miếu mang đậm vẻ thâm nghiêm tĩnh mịch. Xuyên qua hết khu này là đến cổng thứ hai mang tên Đại Trung Môn, dẫn thẳng đến Khuê Văn Các, một công trình kiến trúc khá độc đáo. Với hình ảnh ngôi lầu tám mái, bốn cửa tròn, được sơn màu đỏ, lấy bốn trụ gạch vuông làm đế, được ví là nơi giao hòa hội tụ linh khí đất trời. Em phát hiện ra rằng hình ảnh của Khuê Văn Các chính là những hình chìm được in trên các tờ tiền polymer mà chúng ta hằng ngày không bao giờ để ý. Vượt qua Khuê Văn Các ta chính thức tiến vào nơi có dựng bia tiến sĩ, trong đó em khá ấn tượng với một chiếc giếng lớn hình vuông nằm ở giữa, được gọi là giếng Thiên Quang hay còn gọi là Ao Văn. Hai bên giếng là các bia Tiến sĩ lớn bằng đá xanh, mỗi tấm bia như vậy được dựng trên lưng một con rùa bằng đá, quay mặt vào giếng. Em đếm cả thảy có 82 chiếc bia đá lớn, mà để bảo vệ cho chúng khỏi mưa nắng, người ta còn dựng lên hai tòa đình vuông, với trụ được làm bằng gỗ, mái bằng ngói đỏ, còn gọi là đình thờ bia. 

Kết thúc chuyến thăm, cả gia đình em còn tham quan nhiều địa điểm khác nữa, nhưng có lẽ Văn Miếu - Quốc Tử Giám, với hình ảnh Khuê Văn Các, bia Tiến Sĩ, đầu rùa là để lại trong em nhiều ấn tượng sâu sắc hơn cả. em mơ tưởng về một thời xa xưa nơi đây đã đến và đi biết bao nhiêu sĩ tử, đã vinh danh biết bao nhiêu tiến sĩ mà lòng bồi hồi không thôi.

Năm nay anh trai của em sẽ tham gia kì thi Trung học Phổ thông Quốc gia. Cũng như các sĩ tử khác, anh ấy đã có một chuyến đi đến Văn Miếu Quốc Tử Giám để cầu nguyện. Em đã đi cùng anh ấy đến đó và có một chuyến tham quan rất tuyệt vời.

Văn Miếu nằm giữa lòng Hà Nội đông đúc, nhộn nhịp. Nơi đây vẫn mang đậm nét kiến trúc cổ xưa, giống như một tòa thành cổ bị bỏ quên giữa phố thị. Đến gần Văn Miếu, không khí trở nên mát lạnh và thanh tĩnh lạ lùng. Có lẽ chính nhờ hàng cổ thụ cao mọc rải rác trong kiến trúc và bao quanh bên ngoài tạo thành lớp tường thành vững chãi, ngăn trở mọi ồn ào của phố xá.

Đi vào từ cổng chính của Văn Miếu, em nhìn thấy một kiến trúc cổng rất lớn gồm ba cửa và hai tầng. Phần mái của tầng trên ghi ba chữ Hán Cổ có nghĩa là Văn Miếu Môn (tức cửa của Văn Miếu). Những vết rêu xanh mọc trên tường không làm sa sút đi vẻ uy nghi của cổng miếu, trái lại làm tăng thêm vẻ trang nghiêm, túc mục cho kiến trúc này. Đi qua cánh cổng, em gặp gỡ một hồ nước khá rộng có tên là hồ Giám (hay còn gọi là hồ Văn. Giữa lòng hồ là một cái gò khá rộng rãi tên là Kim Châu. Trên gò có một kiến trúc như cái đình hóng gió tên là Phán Thủy Đường - nơi diễn ra những buổi bình luận văn chương của nho sĩ thời xưa. Nhìn sang phía Tây của hồ nước, có một khu vườn xanh tốt. Khu vườn đó là nơi các sĩ tử sau khi đàm đạo văn chương thì dừng chân lại để thư giãn. Do đó nó có cùng tên với hồ nước bên cạnh, tức vườn Giám.

Tiếp tục đi về phía trước, qua khỏi hồ nước, em lại gặp gỡ chiếc cổng thử hai. Chiếc cổng này chỉ có một tầng, chia làm ba gian, với nền gạch cao và mái che thiết kế kiểu mái đình thời xưa. Vị trí cổng nằm ở giữa của toàn thể Văn Miếu nên được gọi là Đại Trung Môn. Trước và sau cánh cổng này đều là các khoảng không gian rộng lớn với các con đường lát gạch song song với nhau kéo dài mãi. Giữa các con đường là hồ nước nhỏ, cây cối, hoa cỏ… tạo nên không khí trong lành, cảnh vật tĩnh mịch. Nhìn cảnh đẹp này, em suýt quên mất Văn Miếu nằm ngay giữa thủ đô Hà Nội xa hoa tráng lệ.

Bước qua Đại Trung Môn, đi một đoạn đường dài, em mới đặt chân đến kiến trúc tiếp theo là Khuê Văn Các. Đây là một kiến trúc lầu vuông có tám mái, cao gần chín thước (tức khoảng 2,7 mét). Trong đó chia thành bốn mái thượng và bốn mái hạ. Công trình này có kiến trúc lầu cổ rất độc đáo, với các cây cột được chạm trổ hoa văn tinh xảo, cùng phần lầu phía trên được sơn son thiếp vàng và những mái ngói đỏ tươi rực rỡ xếp chồng lên nhau. Rời khỏi Khuê Văn Các, em và anh trai đi đến mục tiêu chính của ngày hôm nay là Vườn bia tiến sĩ. Ở đó là nơi có tám mươi hai bia tiến sĩ được đặt trên lưng các con rùa đá to lớn. Các tấm bia đá đó đã được UNESCO công nhận là Di sản tư liệu thế giớ từ năm 2010. Đến nơi, anh trai em lần lượt sờ đầu các cụ rùa để cầu may mắn. Đây là một hành động có ý nghĩa tâm linh mà hầu như sĩ tử nào đến Văn Miếu cũng thực hiện. Em cũng đã bắt chước anh trai xoa đầu các cụ rùa, để cầu may mắn cho kì thi giữa học kì 1 sắp tới. Vì không có nhiều thời gian, nên sau khi rời khỏi Vườn bia tiến sĩ. em và anh trai nhanh chóng đi qua hai kiến trúc lớn là Đền Khải Thánh và Đại Thành Môn. Dù chỉ thoáng qua, nhưng kiến trúc đặc biệt cổ kính và trang nghiêm của nơi này cũng đủ làm em nhớ mãi.

Rời khỏi Văn Miếu Quốc Tử Giám, hòa vào dòng xe tấp nập trên phố. Em cứ nhớ mãi không gian mát lạnh, trong lành, yên tĩnh ở trong đó. Chuyến tham quan này đã đem đến cho em những trải nghiệm tuyệt vời khó mà quên được.