Bài thơ “Cảnh ngày hè” của Nguyễn Trãi là bài thơ số 43 trong chùm thơ “Bảo kính cảnh giới” nằm trong tập “Quốc âm thi tập” - một tập thơ Nôm nổi tiếng của tác giả. Bài thơ được viết theo thể thơ Đường luật biến thể, gồm 8 câu, mỗi câu 7 chữ. Bài thơ là một bức tranh thiên nhiên mùa hè độc đáo nhưng thấp thoáng là niềm tâm sự của tác giả.

Bài thơ có thể được chia làm hai phần:

• Phần thứ nhất (từ câu 1 đến câu 4): Miêu tả bức tranh thiên nhiên mùa hè tươi đẹp, rực rỡ. Tác giả dùng nhiều hình ảnh, màu sắc và mùi hương để tạo nên sự sống động, sinh động cho cảnh vật. Cây hòe xanh tươi, hoa thạch lựu đỏ rực, hoa sen trắng tinh khôi, hoa hồng liên vàng ươm… tất cả tạo nên một bức tranh màu sắc rực rỡ, hài hòa. Tác giả cũng dùng các từ ngữ có âm điệu nhẹ nhàng, du dương như “hóng mát”, “phun thức”, “tịn mùi”… để tạo nên một không khí thanh bình, thư thái cho bài thơ.
• Phần thứ hai (từ câu 5 đến câu 8): Thể hiện tâm trạng, tư tưởng và tình cảm của tác giả đối với quê hương, đất nước và nhân dân. Tác giả dùng nhiều từ Hán Việt như “ngư phủ”, “cầm ve”, “tịch dương”… kết hợp nhuần nhuyễn với những từ thuần Việt tạo nên vẻ đẹp vừa mộc mạc, bình dị, vừa trang trọng, tao nhã. Tác giả cũng dùng các hình ảnh, âm thanh để miêu tả cuộc sống đơn sơ, yên bình của người dân làng quê như “chợ cá lao xao”, “cầm ve dắng dỏi”… Tác giả cảm thấy hạnh phúc, tự hào khi thấy dân giàu, đủ khắp, đòi phương. Tác giả cũng mong ước có một tiếng đàn Ngu cầm vang lên, là biểu tượng cho sự thịnh vượng, văn minh của đất nước.

Bài thơ “Cảnh ngày hè” của Nguyễn Trãi là một bài thơ vừa thể hiện tâm hồn nghệ sĩ, vừa thể hiện tình yêu cuộc sống và tấm lòng thương dân của tác giả. Bài thơ là một tác phẩm nghệ thuật cao, có giá trị văn học và lịch sử lớn.