Có thể nói, hình tượng thanh niên xung phong là đề tài nổi bậc của nền văn học kháng chiến chống mĩ cứu nước. Có thể họ không là người trực tiếp cầm súng chiến đấu, nhưng công việc của họ không kém phần hiểm nguy. Biết bao con người đã ngã xuống để bảo vệ tổ quốc thân yêu. Họ thực sự là những người anh hùng. Khi đi vào thơ ca, họ lung linh tỏa sáng như những vì sao trên trời, có sức lan tỏa mạnh mẽ: Em nằm dưới đất sâu Như khoảng trời đã nằm yên trong đất Ðêm đêm, tâm hồn em toả sáng Những vì sao ngời chói, lung linh Có phải thịt da em mềm mại, trắng trong Ðã hoá thành những làn mây trắng? Và ban ngày khoảng trời ngập nắng Ði qua khoảng trời em – Và ban ngày khoảng trời ngập nắng Ði qua khoảng trời em Vầng dương thao thức Hỡi mặt trời, hay chính trái tim em trong ngực Soi cho tôi Ngày hôm nay bước tiếp quãng đường dài. Lâm Thị Mỹ Dạ viết bài thơ “Khoảng trời hố bom” tại Trường Sơn vào tháng 10 năm 1972, một trong những thời điểm ác liệt nhất của cuộc chiến tranh chống Mỹ. Bài thơ như một câu chuyện kể thủ thỉ trong đêm về công việc và sự hi sinh của cô gái mở đường trên chiến trường trường Sơn khói lửa. Cô gái mở đường trẻ trung – nhân vật trong bài thơ – là một trong hàng nghìn người lính Trường Sơn ngã xuống trong cuộc chiến tranh chống giặc Mỹ xâm lược. Đó là câu chuyện kể một lần cô gái mở đường để cứu con đường khỏi sự cày xới của bom đạn kẻ thù, giúp đoàn xe vượt qua trận càn quét, kịp giờ ra trận, em đã lấy thân mình làm ngọn đuốc dẫn đường, đánh lạc hướng kẻ thù. Trong bóng tối đêm rừng, em là ngọn đuốc rực sáng thu hút kẻ thù. Em đã hi sinh, đoàn xe đã được cứu. Cái chết của em làm tất cả phải rung động và tự hào. Em đã hi sinh vì đồng đội, vì Tổ Quốc. Cái chết của em sáng ngời ý chí cách mạng, sáng ngời chủ nghĩa anh hừng cách mạng Việt Nam. Tuy nhiên, cái hay đạt độ tinh diệu của bài thơ không nằm ở đấy mà nó lung linh phát sáng bởi những so sánh, biểu tượng đầy nghệ thuật sau khúc dạo đầu trên. Mọi chuyện đã ở thì quá khứ. Giọng thơ trầm vọng như tiếng thở dài đầy thương cảm: Em nằm dưới đất sâu Như khoảng trời đã nằm yên trong đất Ðêm đêm, tâm hồn em toả sáng Những vì sao ngời chói, lung linh Những cô gái trẻ đã từ bỏ làng quê gia đình chiến đấu nơi rừng thiêng núi thẳm vì độc lập tự do của tổ quốc. Dẫu biết đó là hiểm nguy, vất vả nhưng vì đất nước, họ không ngại hi sinh. Nơi em hi sinh còn in dấu tích: một hố bom nham nhở còn đọng nước mưa rừng. Em mãi mãi nằm lặng im trong đất. nhưng trong tâm hồn đồng đội, em như khoảng trời trong bình lặng. Đêm đêm, tâm hồn em là những vì sao tỏa sáng trên bầu trời và trong muôn vạn tâm hồn đồng đội đang vẫn còn tiếp tục chiến đấu. Cách so sánh có sức mạnh thanh lọc và nâng cao tâm hồn. Ta không còn mường tượng đến cái chết hay sự hủy diệt nữa. Em đã trở thành một phần thiêng liêng của tổ quốc. Em trở thành bất tử. Bởi sau cái chết của em là một sự sống đang tiếp tục nồng ấm trong trái tim con người. Ánh sáng ngọn đuốc đêm em dẫn đường đánh lạc hướng kẻ thù trở thành ánh sáng trên bầu trời tự do. Đó là ánh sáng của lòng căm thù và ý chí chiến đấu. Đo là nguồn ánh sáng dẫn bước ta bước qua đêm trường tăm tối, hướng đến tương lai. Ánh sáng của khát vọng và niềm tin chiến thắng. Kẻ thù có thể giết chết em nhưng không thể dập tắt ánh sáng ấy. Cái chết của cô gái “quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh” chính là thông điệp mà tác giả gửi gắm vào bài thơ bằng những so sánh và hình ảnh đẹp trong thi phẩm. “Em…” trở thành “khoảng trời đã nằm yên trong đất”. Đấy là một khoảng trời được tỏa sáng bởi tâm hồn người con gái nên đêm đêm “Những vì sao ngời chói lung linh”. Ta hầu như không còn thấy nữa sự tan hoang, chết chóc; vượt lên tất cả, bao trùm tất cả là vẻ đẹp bao la, vĩnh hằng của thiên nhiên đất nước: Có phải thịt da em mềm mại, trắng trong Ðã hoá thành những làn mây trắng? Và ban ngày khoảng trời ngập nắng Ði qua khoảng trời em – Và ban ngày khoảng trời ngập nắng Ði qua khoảng trời em Vầng dương thao thức Hỡi mặt trời, hay chính trái tim em trong ngực Soi cho tôi Ngày hôm nay bước tiếp quãng đường dài? Một lần nữa, gợi về cái chết nhưng cái chết ấy đã được thi vị hóa. Bao trùm lên nó là thứ ánh sáng lung linh, nhiệm màu, đẹp như khoảng trời trong, như làn mây trắng. Nhà thơ Tố Hữu, trong bài thơ Người con gái Vệt Nam cũng có nhưng câu thơ đẹp đẽ như thế: Em là ai? Cô gái hay nàng tiên Em có tuổi hay không có tuổi Mái tóc em đây, hay là mây là suối Đôi mắt em nhìn hay chớp lửa đêm giông Thịt da em hay là sắt là đồng? Có hai khoảng trời trong đoạn thơ. Khoảng trời xanh cao của vũ trụ và khoảng trời phản chiếu trong bóng nước hố bom. Ta nhìn thấu chiều cao của trời cao và ta cũng thấy được chiều sâu trong khoảng trời em. Tâm hồn em trong sáng như khoảng trời ấy. Tâm hồn em cũng cao lộng và rộng lớn như khoảng trời cao xanh kia. Em không chết mà em đi vào với vĩnh hằng. Em hóa thân thành những gì ngời sáng và đẹp đẽ nhất trên mặt đất. Em trở thành nguồn sáng chân lí soi đường cho muôn thế hệ trẻ Việt Nam bước tiếp: Hỡi mặt trời, hay chính trái tim em trong ngực Soi cho tôi Ngày hôm nay bước tiếp quãng đường dài? Những liên tưởng, so sánh nối tiếp nhau, bổ sung nhau, tôn vinh nhau làm nên vẻ đẹp và sức sống của bài thơ. Từ không đến có, từ ít đến nhiều, từ hữu hạn đến vô hạn, từ cụ thể đến trừu tượng là điều ta cảm nhận được ở đoạn thơ này. Giữa Lâm Thị Mỹ Dạ và Lê Minh Khuê đã có điểm gặp gỡ trong cách tái hiện cuộc sống chiến đấu và sự hi sinh âm thầm của các nữ thanh niên xung phong thời kháng chiến chống Mĩ cứu nước. Truyện ngắn Những ngôi sao xa xôi kể về cuộc sống gian khổ và công việc phá bom nổ chậm đầy hiểm nguy của ba nữ thành niên xung phong trên một cao điểm trong vùng trọng điểm của chiến trường Trường Sơn. Họ sống trong một hang đá nhỏ. Đó là nơi gần như tách biệt với con người. Nhưng cô gái trẻ tuổi phải sống trong điều kiện hết sức thiếu thốn và thầm lặng. Công việc của họ là hằng ngày phá những quả bom nổ chậm mà kẻ thù rải xuống khắp mặt đường và bảo vệ con đường cho xe thông tuyến. Ở hình tượng nữ thanh niên xung phong trong cả hai tác phẩm ta nhận thấy ở họ có những phẩm chất cao đẹp của thanh niên Việt Nam thời kháng chiến chống mĩ cứu nước. Ở họ có một tình yêu nước thiết tha. Khi tổ quốc gọi, họ sẵn sàng từ bỏ quê nhà lên đường đi chiến đấu ở nhưng nơi khắc nghiệt. Trong trái tim người tuổi trẻ phơi phới niềm tin và lý tưởng cách mạng, một lòng chiến đấu vì độc lập nước nhà, không quản ngại gian khổ, hi sinh. Ba cô gái trong Những ngôi sao xa xôi từ những miền quê khác nhau đã gặp nhau trên chiến trường Trường Sơn ác liệt. Họ tuy xa lạ nhưng lại gần gũi nhau trong một đơn vị, một nhiệm vụ, một mục đích chiến đấu. Họ xem nhau như chị em, tương trợ, lo lắng và giúp đỡ nhau trong công việc, quyết sống chết có nhau, không bao giờ chịu lùi bước. Cô gái mở đường trong Khoảng trời hố bom đến với chiến trường Trường Sơn với một lòng yêu nước thiết tha. Chính tình yêu nước giúp cô vượt qua biết bao khó khăn trong cuộc sống và sự hiểm nguy của công việc. Cô sống giữa tình yêu của đồng đội. Công việc của cô là bảo vệ những con đường và dẫn xe vượt qua những điểm đánh phá của địch. Họ là nhưng người gan dạ, dũng cảm, không khiếp sợ trước bom đạn của kẻ thù. kẻ thù dù có hung bạo đến mức nào cũng không thể không thể khiến họ khiếp sợ. Dưới mưa bom bão đạn, họ vẫn tiến hành công việc. Cái chết cũng không thể khiến họ lùi bước hay đầu hàng. Bản lĩnh của người lính yêu nước và khát vọng tự do là ngọn lửa soi sáng trái tim họ trong đêm trường đau khổ dân tộc.Đọc hai tác phẩm ta cảm nhận sâu sắc sức mạnh dân tộc chảy trào trong những trái tim trẻ. Những nữ thanh niên xung phong ấy là đại diện tiêu của tuổi trẻ anh hùng thời kháng chiến chống Mĩ cứu nước. Ở họ là tình yêu đất nước, tình yêu cuộc sống và quyết chiến đấu, hi sinh để bảo vệ đất nước, bảo vệ sự sống ấy. Từ những con người anh hùng ấy khiến cho ta thêm cảm phục những con người đã vì tổ quốc mà không tiếc máu xương, khiến ta thêm biết mình với quê hương đất nước. Nó giúp ta thanh lọc và nâng cao tâm hồn. Đúng như Hoài Thanh đã từng nói: “Văn chương gây cho ta những tình cảm ta không có luyện những tình cảm ta sẵn có.”
                                                   
                                                                  MẪU 2 Ạ 

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, bên cạnh những chiến sĩ Trường Sơn quyết tâm "quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh," còn có những cô gái thanh niên xung phong thực hiện nhiệm vụ mở đường. Mặc dù họ làm việc một cách im lặng và khiêm tốn, nhưng đó cũng là những đóng góp quan trọng vào chiến công vẻ vang của nước nhà. Từ tấm lòng yêu quê hương và trân trọng tính cách của những cô gái mạnh mẽ ấy, Lâm Thị Mỹ Dạ đã sáng tác bài thơ "Khoảng trời - Hố bom." Bài thơ này là một sự tưởng niệm đầy cảm xúc về sự hy sinh cao cả của những cô gái mở đường trong những năm chiến đấu chống Mỹ cứu nước.

Tôi nhớ lúc nhỏ, bà thường kể cho tôi nghe những câu chuyện cổ tích để tôi vào giấc ngủ: "Ngày xửa ngày xưa...". Những câu chuyện cổ tích có lẽ chỉ là những câu chuyện tưởng tượng, không có thật. Tuy nhiên, ở đây, Lâm Thị Mỹ Dạ mở đầu bài thơ của mình với cụm từ: "Chuyện kể rằng...". Mặc dù không xa xôi như truyện cổ tích, câu chuyện lại nằm giữa con đường Trường Sơn huyền thoại. Đó là câu chuyện về "cô gái mở đường." Bằng sự can đảm, sự quên mình:

Cô đã lấy tình yêu của mình thắp lên ngọn lửa

Để bảo vệ con đường khỏi bị thương trong đêm đó

Để đoàn xe kịp giờ ra trận

Trong những năm chiến đấu chống Mỹ, con đường Trường Sơn đã trở thành đường giao thông chính nối liền hai miền Nam và Bắc. Cô gái trong bài thơ đã "đánh lạc hướng thù" để đảm bảo an toàn cho các chiến sĩ tiến về phía trước, vận chuyển lương thực và đạn dược. "Ngọn lửa" mà cô đã thắp sáng vào thời điểm đó tràn đầy sự sống và niềm tin mạnh mẽ vào tương lai độc lập của quê hương. Nhưng đối với kẻ thù, đó là ngọn lửa đang cháy, thiêu rụi tham vọng tàn bạo của họ, những trận "mưa" bom dữ dội cố gắng dập tắt ngọn lửa nhỏ bé nhưng mạnh mẽ đó.

Khi bình yên trở lại Trường Sơn, cũng là lúc người con gái kiên định ra đi mãi mãi:

Cô nằm dưới lòng đất sâu

Như một phần của khoảng trời yên bình bên trong đất

Mỗi đêm, tâm hồn cô tỏa sáng

Như những vì sao sáng lung linh

Mặc dù biết rằng cái chết là sự kết thúc cuộc sống vật chất trên trái đất, nhưng với cô gái trong bài thơ này, cái chết không đánh dấu sự kết thúc cuộc sống của cô. Cô vẫn sống, vẫn tồn tại trong từng "hố bom," từng "khoảng trời." Điều này khiến cho tâm hồn cô rực sáng, luôn tỏa sáng hy vọng cho tương lai. Có lẽ ở đây, Lâm Thị Mỹ Dạ đã có một cảm nhận sâu sắc và tinh tế. Niềm tin đó cũng giúp mang lại vẻ sáng ngời, huyền diệu của những vì sao trên bầu trời xa xăm.

Phép so sánh là một trong những kỹ thuật thường được các nhà thơ Việt Nam sử dụng. Tuy nhiên, trong bài thơ này, tôi thấy Lâm Thị Mỹ Dạ sử dụng phép so sánh một cách huyền diệu:

Có thể thịt da của cô đã hoá thành những đám mây trắng mềm mại

Âm thầm, im lặng cống hiến cuộc sống của họ cho Tổ quốc, và trong những lúc đó, tâm hồn của họ vẫn tồn tại như "mây trắng" - biểu tượng của hoà bình và sự vĩnh hằng. "Mặt trời thao thức" trôi qua "khoảng trời" nhỏ bé trong tâm hồn của họ. Nó thao thức để làm gì? Có phải ánh sáng hàng ngày mà nó mang lại cho con người vẫn không đủ sáng sủa để so sánh với tình yêu đối với quê hương của cô gái? Hoặc nó sáng bóng trước cái đẹp trong tâm hồn dũng cảm của cô? Ngay cả tác giả cũng phải thốt lên trong sự kính trọng:

Hỡi mặt trời, hoặc chính trái tim của cô ấy trong ngực

Hãy chiếu sáng cho tôi

Khi tôi tiếp tục bước trên con đường cuộc đời.

"Trái tim" nồng nàn tình yêu quê hương, cùng với tinh thần đoàn kết cuồn cuộn trong tâm hồn cô gái, hiện giờ đang tỏa sáng, thúc đẩy sự can đảm và lòng dũng cảm của chúng ta. "Mặt trời" đó đã "soi sáng" cho tôi, nhà thơ và mọi người khi chúng tôi tiếp tục hành trình dài trong những năm tháng của cuộc chiến tranh khốc liệt. Lâm Thị Mỹ Dạ có lẽ đã cảm thấy tâm hồn của mình quá nhỏ bé, đối mặt với lời kêu gọi của đất nước. Bởi vậy, tâm hồn và trái tim của cô gái mở đường hôm nào lại đang dẫn dắt nhà thơ và chúng tôi đi tiếp.

Con đường Trường Sơn năm ấy mang tên của người lãnh đạo vĩ đại của dân tộc: Hồ Chí Minh. Nhưng với tác giả: "tên con đường là tên em gởi lại". Con đường ấy liên quan đến cuộc sống của cô gái. Nó và cô dường như trở thành hai thực thể gắn liền với nhau. "Con đường đêm ấy khỏi bị thương" là nhờ phần lớn công của cô - người con gái mở đường.

Có lẽ tôi, nhà thơ và mọi người sẽ không bao giờ biết gương mặt của người con gái anh hùng ấy. Mặc dù "mỗi người có khuôn mặt riêng," nhưng chúng ta hãy thử nhắm mắt lại và tưởng tượng về cô... Tôi tin rằng mọi người sẽ gặp nhau ở một điểm nào đó khi tưởng tượng về cô: sự gan dạ, lòng anh hùng, sự hy sinh vì sự nghiệp lớn của quê hương.

Khoảng trời - hố bom, như cái tên của nó, là "khoảng trời" tự do mà chúng ta có ngày hôm nay, nhưng đã phải trả giá bằng những "hố bom" chôn vùi, kết thúc cuộc sống của một con người. Hãy sống sao cho xứng đáng với giá trị của từng "khoảng trời" ấy, bạn nhé!

Toàn bài thơ nói về sự hy sinh cao cả của cô gái mở đường trong cuộc chiến tranh chống Mỹ. Tác giả cảm nhận như một sự hoá thân vào quê hương, đất nước, trong sự vĩnh hằng của thiên nhiên và trong cuộc sống của con người. Hình ảnh trong bài thơ được xây dựng dựa trên sự liên tưởng về sự biến đổi, sự hoá thân của cuộc sống con người vào thế giới tự nhiên, tạo nên một không gian tràn đầy sự thiêng liêng và bất tử. Sau khi đọc xong bài thơ, ta cảm nhận được rằng cô gái ấy vẫn tồn tại xung quanh ta. Chúng ta cảm ơn Lâm Thị Mỹ Dạ - người con của đất Quảng Bình anh hùng. Dù chỉ đọc một lần "Khoảng trời - hố bom", nhưng ta có thể nhận ra cô gái thanh niên xung phong ngày xưa là một tấm gương tiêu biểu cho câu tục ngữ "giặc đến nhà đàn bà cũng đánh...".

Bài thơ "Khoảng trời, hố bom" của Lâm Thị Mỹ Dạ khiến tôi không thể không bất ngờ trước vẻ đẹp và ý nghĩa sâu sắc của những dòng thơ ấy. Từng câu từ, từng hình ảnh trong bài thơ đều như những nét vẽ đẹp đẽ khắc họa nên một bức tranh tuyệt vời về cuộc sống trong thời kỳ chiến tranh. Tôi cảm nhận được một cách sâu sắc về sự đau đớn, nỗi khổ, khó khăn của những người dân bị ảnh hưởng bởi bom đạn, bởi chiến tranh. Từ đó, bài thơ cũng mang lại cho độc giả thông điệp lớn lao về sự hy vọng, sự kiên cường và lòng dũng cảm của con người trước những khó khăn, thử thách. Đó là một bài thơ đầy ý nghĩa và cảm xúc, một tác phẩm nghệ thuật đích thực mà tôi không thể quên.