Nhân vật trữ tình trong bài thơ "Bánh trôi nước" của Hồ Xuân Hương đã hiện lên qua hai phương diện đó là vẻ đẹp và số phận. Đó là những người phụ nữ với vẻ đẹp mang tính chuẩn mực, khuân mẫu - "vừa trắng lại vừa tròn". Ấy vậy mà số phận của những tấm hồng nhan ấy lại lênh đênh, chìm nổi một cách vô định giữa cái xã hội phong kiến đầy bất công oan trái. Họ phải lệ thuộc vào người khác, không có tiếng nói của bản thân trong cuộc sống - “rắn nát mặc dầu tay kẻ nạn”. Tuy vậy nhưng họ vẫn luôn giữ lấy cho mình một tấm lòng son sắt, thủy chung, trước sau như một. Có thể nói, qua con chữ, Hồ Xuân Hương đã hoạ nên bao điều sâu sắc về vẻ đẹp và số phận của người phụ nữ xưa. Quả đúng là một người thi sĩ tài hoa mà nhạy cảm, sâu sắc! 

Hồ Xuân Hương được mệnh danh là "bà chúa thơ Nôm", với những bài thơ độc đáo, táo bạo, thể hiện tiếng nói của người phụ nữ trong xã hội phong kiến. Một trong những bài thơ tiêu biểu nhất của bà là "Bánh trôi nước", mượn hình ảnh chiếc bánh trôi nước để nói về số phận và tâm hồn của người phụ nữ. Nhân vật trữ tình trong bài thơ đại diện cho những người phụ nữ Việt Nam trong xã hội phong kiến. Họ có vẻ đẹp "vừa trắng lại vừa tròn", tượng trưng cho sự thanh tao, thuần khiết. Tuy nhiên, cuộc đời họ lại "bảy nổi ba chìm với nước non", lênh đênh, chìm nổi, bấp bênh, không có chỗ dựa.Số phận của người phụ nữ được ví như chiếc bánh trôi nước,. Họ không có quyền tự quyết định cuộc sống của mình, mà phụ thuộc vào người khác. Dù vậy, "thân em" vẫn giữ cho mình "tấm lòng son", thủy chung, son sắt. Phẩm chất cao quý này được thể hiện qua hình ảnh  "rắn nát mặc dầu tay kẻ nặn". Dù bị cuộc đời vùi dập, nhưng họ vẫn giữ gìn được phẩm giá cao đẹp của mình. Qua đó, Hồ Xuân Hương đã thể hiện sự đồng cảm sâu sắc với số phận của người phụ nữ, đồng thời ca ngợi vẻ đẹp tâm hồn của họ. Bài thơ là tiếng nói thương cảm, trân trọng của tác giả dành cho những người phụ nữ trong xã hội phong kiến.