mình học  kết nối tri thức có bài này á nên giửi luôn

          Nguyễn Thành Long là một cây bút chuyên về truyện ngắn và ký. Truyện ký của ông thường nhẹ nhàng, giàu chất thơ và thường viết về những vẻ đẹp bình dị của thiên nhiên và con người. Trong đó, tiêu biểu nhất là truyện ngắn “Lặng lẽ Sa Pa” được viết vào năm 1970 trong chuyến đi thực tế lên Lào Cai và được in trong tập truyện ký “Giữa trong xanh” (1972). Đây là một trong những truyện ngắn hay, đầy chất thơ của Nguyễn Thành Long viết về đề tài cuộc sống mới, xây dựng xã hội chủ nghĩa ở miền Bắc. Qua đó, truyện ca ngợi những con người lao động bình thường và ý nghĩa của những công việc thầm lặng.

Truyện ngắn “Lặng lẽ Sa Pa” kể về cuộc gặp gỡ đầy bất ngờ giữa ông họa sĩ, cô kĩ sư với anh thanh niên hai mươi bảy tuổi làm công tác khí tượng kiêm vật lý địa cầu tại trạm khí tượng trên đỉnh núi Yên Sơn thuộc Sa Pa trong vòng chưa đầy nửa tiếng. Ông họa sĩ và cô kĩ sư đã được bác lái xe giới thiệu với anh thanh niên, lên thăm nơi ở và làm việc của anh, nghe anh bộc bạch, tâm sự về công việc và cuộc sống của mình. Họa sĩ đã kịp ghi lại kí họa chân dung về anh. Anh đã làm cô kĩ sư và ông họa sĩ sống dậy những khát vọng cống hiến. Họ đã chia tay trong tình cảm lưu luyến, xúc động.  

Qua cuộc gặp gỡ ngắn ngủi của các nhân vật, truyện ngắn đã khắc họa thành công hình ảnh những con người lao động thầm lặng cống hiến cho đời mà tiêu biểu là nhân vật anh thanh niên làm công tác khí tượng trên đỉnh núi cao. Đồng thời truyện còn ngợi ca vẻ đẹp của con người lao động và ý nghĩa của những công việc thầm lặng nhưng quan trọng vô cùng

Để tạo dựng được thành công của tác phẩm, không thể không kể đến những nét nghệ thuật đặc sắc đã được tác giả sử dụng. Đầu tiên, phải kể đến nghệ thuật xây dựng tình huống. Truyện được xây dựng xoay quanh một tình huống truyện khá đơn giản mà tự nhiên. Đó chính là cuộc gặp gỡ tình cờ của mấy người khách trên chuyến xe lên Sa Pa với anh thanh niên làm công tác khí tượng trên đỉnh Yên Sơn. Tình huống gặp gỡ này là cơ hội thuận tiện để tác giả khắc họa “bức chân dung” nhân vật chính một cách tự nhiên và tập trung, qua sự quan sát của các nhân vật khác và qua chính lời lẽ, hành động của anh. Đồng thời, qua đó, tác giả đã làm nổi bật được chủ đề của tác phẩm: Trong cái lặng lẽ, vắng vẻ trên núi cao Sa Pa, nơi mà nghe tên người ta chỉ nghĩ đến việc nghỉ ngơi, vẫn có bao nhiêu người đang ngày đêm làm việc miệt mài, say mê, cống hiến cho đất nước.

Một trong những người đang lặng lẽ cống hiến đó chính là một anh thanh niên 27 tuổi làm công tác khí tượng trên đỉnh Yên Sơn thuộc Sa Pa -  nhân vật chính của truyện. Nhân vật này đã thể hiện được nghệ thuật xây dựng nhân vật khá tài tình của tác giả. Anh thanh niên làm công tác khí tượng kiêm vật lí địa cầu. Công việc cụ thể của anh là: “đo gió, đo mưa, đo nắng, tính mây và đo chấn động mặt đất, dự vào việc báo trước thời tiết hằng ngày, phục vụ sản xuất, phục vụ chiến đấu”. Công việc không khó nhưng đòi hỏi sự chính xác, tỉ mỉ và tinh thần trách nhiệm cao: “Nửa đêm dù mưa tuyết, gió lạnh, đúng giờ ốp thì cũng phải trở dậy ra ngoài trời làm việc”. Hoàn cảnh sống của anh khắc nghiệt vô cùng bởi sự heo hút, vắng vẻ, quanh năm suốt tháng một mình trên đỉnh núi cao không một bóng người, chỉ có cỏ cây và mây mù lạnh lẽo. Vì vậy, bác lái xe gọi anh là “người cô độc nhất thế gian”, rằng anh “thèm người” lắm. Có lần, khi mới lên nhận công tác, anh phải lấy cây chặn đường dừng xe khách để được gặp gỡ, trò chuyện với mọi người.

Tuy sống trong hoàn cảnh cô độc như vậy, nhưng anh thanh niên vẫn giữ được những nét đẹp trong tính cách, tâm hồn. Trước hết, ta thấy anh thanh niên là người có lòng yêu nghề, có tinh thần trách nhiệm cao với công việc. Làm việc một mình trên đỉnh núi cao, suốt mấy năm ròng rã ghi và báo “ốp” đúng giờ trong mưa tuyết lạnh cóng, gió lớn và đêm tối lúc 1 giờ sáng, anh vẫn không ngần ngại. Anh yêu công việc của mình, anh kể về nó một cách say sưa và tự hào. Với anh, công việc là niềm vui, là lẽ sống. Anh còn biết tạo ra một cuộc sống ngăn nắp và thơ mộng. Ngoài giờ làm việc, anh còn trồng hoa, nuôi gà và có thú vui đọc sách, coi sách như người bạn để trò chuyện, thanh lọc tâm hồn.

Anh còn là người chân thành, cởi mở và hiếu khách. Anh quan tâm tới mọi người, thân với bác lái xe, tặng củ tam thất cho vợ bác vừa mới ốm dậy để ngâm rượu uống. Anh vui sướng cuống cuồng khi có khách đến thăm nhà. Anh đón tiếp khách nồng nhiệt, ân cần, chu đáo. Anh đếm từng phút vì sợ hết mất ba mươi phút gặp gỡ vô cùng quý báu. Anh cũng là người khiêm tốn, thành thật. Anh cảm thấy mình chưa xứng đáng với lời khen tặng, cảm thấy những đóng góp của mình chỉ là bình thường nhỏ bé. Khi ông hoạ sĩ muốn kí hoạ chân dung, anh từ chối, e ngại và nhiệt tình giới thiệu những người khác mà theo anh là đáng vẽ hơn như ông kĩ sư ở vườn rau Sa Pa, anh cán bộ nghiên cứu bản đồ sét ở cơ quan anh,...

Anh thanh niên còn là người có lí tưởng, có lẽ sống cao đẹp. Quan niệm sống của anh rất đẹp: sống phải có trách nhiệm vì mọi người, vì quê hương, đất nước. Anh luôn nghĩ: “Mình sinh ra là gì, mình đẻ ở đâu, mình vì ai mà làm việc?”. Nhận thức đó cho thấy anh là người trẻ nhưng có những suy nghĩ rất đúng đắn và sâu sắc về công việc và cuộc sống. Anh có mục đích, lẽ sống rất rõ ràng và có ý nghĩa. Đó là lẽ sống của một con người đầy trách nhiệm với quê hương, đất nước. Với anh, hạnh phúc chính là được đóng góp công sức của mình cho sự nghiệp chung. Anh nghĩ rằng: “Khi ta làm việc, ta với công việc là đôi, sao gọi là một mình được. Công việc của cháu gian khổ thế đấy, chứ cất nó đi, cháu buồn đến chết mất...”. Vì vậy, dù anh sống và làm việc chỉ có một mình nhưng không hề cô đơn bởi anh có công việc và biết tổ chức, sắp xếp cuộc sống thật tươi đẹp, đầy ý nghĩa.

Như vậy, chỉ bằng một số chi tiết và chỉ cho xuất hiện trong khoảnh khắc của truyện, nhưng tác giả đã phác hoạ được chân dung nhân vật chính với những nét đẹp về tinh thần, tình cảm, cách sống và những suy nghĩ về cuộc sống, về ý nghĩa của công việc. Anh thanh niên là hình ảnh tiêu biểu cho những con người ở Sa Pa, là chân dung con người lao động mới, cho thế hệ trẻ Việt Nam trong công cuộc xây dựng và bảo vệ đất nước, lao động và chiến đấu theo lời Bác Hồ căn dặn: “Đâu cần thanh niên có/ Đâu khó có thanh niên”.

Nghệ thuật xây dựng nhân vật tài tình của tác phẩm còn được thể hiện qua các nhân vật khác như: ông họa sĩ, cô kĩ sư, bác lái xe,… Những nhân vật tuy chỉ là các nhân vật phụ nhưng qua những chi tiết được kể trong truyện, ta thấy mỗi nhân vật đều được hiện lên rõ nét với những nét đẹp trong tính cách, tình cảm và suy nghĩ. Qua sự quan sát, cảm nhận, đánh giá của các nhân vật phụ, chân dung nhân vật anh thanh niên được hiện lên một cách đầy đủ, sáng đẹp và mang chiều sâu tư tưởng. Các nhân vật phụ cùng với nhân vật chính là anh thanh niên đã tập trung làm nổi bật chủ đề của tác phẩm: ca ngợi những con người lao động bình thường đang ngày đêm lặng lẽ, âm thầm làm việc, cống hiến cho đất nước.

           Truyện ngắn “Lặng lẽ Sa Pa” còn được đánh giá như một “áng văn xuôi đậm chất thơ” vì xuyên suốt tác phẩm là chất thơ bàng bạc. Tác giả đã khéo léo kết hợp nghệ thuật kể chuyện, xây dựng nhân vật và lồng ghép chất thơ, chất trữ tình trong tác phẩm. Chất trữ tình là một trong những yếu tố tạo nên sức hấp dẫn và góp vào thành công của truyện.

       “Lặng lẽ Sa Pa” là một trong những truyện ngắn hay nhất của Nguyễn Thành Long. Truyện thấm đẫm chất thơ của thiên nhiên, của vẻ đẹp tâm hồn con người. Bằng việc khắc họa nhân vật một anh thanh niên 27 tuổi đang lặng lẽ cống hiến công sức, tuổi trẻ, nhiệt tình của mình cho công việc, tác giả đã ca ngợi vẻ đẹp đáng quý của những con người lao động và ý nghĩa của những công việc thầm lặng. Là thế hệ trẻ, đang gánh vác trên vai những trọng trách to lớn, mỗi chúng ta hãy cố gắng, nỗ lực học hỏi hơn nữa, thắp lên ngọn lửa của nhiệt tình, của lòng yêu nước và cống hiến một phần sức lực nhỏ bé để xứng đáng với niềm tin và kì vọng của những thế hệ đi trước, những người đã hi sinh, đã và đang lặng thầm cống hiến cho đất nước.