..

Quả thật, mùa thu luôn là nguồn cảm hứng dạt dào, bất tận của các thi sĩ muôn đời. Cứ đến mỗi dịp Thu về các thi sĩ lại cho ra đời những áng thơ thu trắc tuyệt điển hình phải kể đến như Sang Thu (Hữu Thịnh), Nắng Thu (Chu Long ) trong đó không thể thiếu được sự góp mặt của Nguyễn Khuyến với chùm thơ Thu nổi tiếng, tiêu biểu là “Thu Điếu

    “Thu Điếu” được viết bằng thể thơ thất ngôn bát cú đường luật với niêm ,luật chặt chẽ mà vẫn thể hiện được hồn thơ lãng mạn và tinh tế của tác giả .Đề tài và cảm hứng sáng tác được khơi nguồn vào thời điểm Nguyễn Khuyến cáo quan về  ở ẩn . Chính vì thế bài thơ mang một nỗi buồn trước thời thế :

                              “ Ao thu lạnh lẽo nước trong veo

                             Một chiếc thuyền câu bé tẻo teo”

Đến với hai câu đề , không gian thu được mở ra với những hình ảnh rất thân thuộc : “ ao thu”, “thuyền câu”.Ao là một cảnh vật quen thuộc và thân thiết với chốn đồng quê, thôn dã nó đóng vai trò quan trọng trong quá trình sinh hoạt và sản xuất của người dân. Đặc biệt , đặt trên mặt ao tĩnh lặng ấy có sự xuất hiện của “một chiếc thuyền câu” , đáng nói số lượng chiếc thuyền ở đây không phải là 2 hay 3 mà là 1 hơn nữa còn “ bé tẻo teo”.Hai câu thơ đã vẽ nên bức tranh thu với sự trống vắng, cô đơn đến lạ kì.

Chuyển sang hai câu thực , bức tranh thu hiện lên có chút sinh động hơn , với màu sắc và chuyển động rất khẽ:

                            “ Sóng biếc theo làng hơi gợn tí

                              Lá vàng trước gió khẽ đưa vèo”

Đó là màu xanh của những làn sóng biếc lăn nhẹ trên mặt ao ,có thêm màu vàng đậm của chiếc lá thu đâm ngang. Những chuyển động nhẹ nhàng , khẽ khàng của sóng và lá : sóng thì “hơi gợn tí”, lá thì “khẽ đưa vèo” . Tất cả mọi chuyển động đều rất nhẹ nhàng như ko muốn làm khuấy động đến sự yên tĩnh , duyên dáng của bức tranh thu êm đềm, tĩnh lặng.Mùa thu lúc nào cũng gợi cho lòng người biết bao cảm xúc , tâm trạng .Trong điệu rơi của lá ,chuyển động của sóng dường như đều có tâm tư của tác giả dõi theo.

Đến với hai câu luận, không gian thu trở nên đẹp và sâu lắng hơn do đã được tác giả nâng lên tầng cao:

                         “ Tầng mây lơ lưng trời xanh ngắt

                           Ngõ trúc quanh co khách vắng teo”

Từ mặt ao Nkhuyến đã đưa ko gian nhìn từ thấp lên cao ( mặt ao nhìn lên bầu trời ). Chòm mây lơ lửng, nhè nhẹ , ung dung trôi dạt dào trên bầu trời xanh .Đặc biệc cái màu xanh ở đây không phải là xanh bình thường mà là “xanh ngắt” màu xanh gợi cảm giác đến xốn xao. Không gian lần nữa được mở rộng từ gần đến xa ( từ mặt ao nhìn qua ngõ trúc). Ngõ trúc đã “quanh co” lại còn “ vắng teo” .Gợi lên cảm giác buồn , vắng vẻ, cô đơn cho người đọc đồng thời đó cũng là tâm trạng của tác giả trước thời thế.

Đọc qua 2 câu kết, hình bóng và tâm trạng của nhân vật trữ tình đã được hiện lên rõ:

                         “ Tựa gối buông cần lâu chẳng được

                            Cá đâu đớp động dưới chân bèo”

Nhân vât hiện lên với tư thế nhàn hạ ngồi “ tựa gối buông cần” trên chiếc thuyền câu. Đó là tư thế của một người khi đi câu cá. Tuy nhiên, đáng chú ý ở đây mặc dù đi câu cá, nhưng tác giả ko hề chú tâm vào việc câu mà đang vẩn vơ suy nghĩ về việc gì đó. Đó có thể là suy nghĩ về tương lai của đất nước hay suy nghĩ buồn trước sự đổi thay của thời cuộc,.. chính vì mãi chìm đắm trong những suy nghĩ ấy, mà tác giả đã cảm thấy giật mình thốt lên “ cá đâu đớp đọng dưới chân bèo”

Bài thơ Thu Điếu của Nguyễn Khuyến vừa kết tinh  những giá trị nghệ thuật đặc sắc của thơ nôm đường luật .Vừa in đậm dấu ấn sáng tạo của tác giả. Nhà thơ  sử dụng được một cách linh hoạt và điêu luyện các nghệ thuật về thể loại ,bố cục,niêm , luật , cách gieo vần “eo” độc đáo, cách ngắt nhịp 4/3, nghệ thuật lấy động tả tĩnh cũng như kết hợp yếu tố biểu cảm , ngôn ngữ thơ bình dị mà tinh tế , sử dụng giọng điều tâm tình , trầm lắng trong thơ. Đó là những yếu tố làm nên giá trị “Thu Điếu” của Nguyễn Khuyến.

Qua những  hình ảnh trong thơ, em cảm nhận được ở Nguyễn Khuyến một tâm hồn gắn bó tha thiết với thiên nhiên đất nước, một tấm lòng yêu quê hương, đất nước thầm kín nhưng không kém phần sâu sắc.Đọc "Câu cá mùa thu" ta càng yêu thêm non sông xứ sở đất Việt này. Bức tranh mùa thu đậm chất vẻ đẹp thiên nhiên của Việt Nam trong bao biến động xô bồ của cuộc đời này. Có cần chăng nhiều lúc lòng chúng ta nên lắng lại để thưởng thức "Thu điếu" để thanh lọc lại hồn mình, để yêu quê hương đất nước, yêu tiếng Việt trong sáng và giàu đẹp này hơn nữa.