Văn bản Thu Điếu của Nguyễn Khuyến có 8 câu thơ, mỗi câu 7 chữ, tổng cộng là 56 chữ.

Các câu đối trong văn bản Thu Điếu

Văn bản Thu Điếu có hai câu đối:

• Câu 1 và 2:

Sông gợn trăng in một tấm
Đâu tiếng làng xa vãn chợ chiều

Câu 1 miêu tả cảnh sông nước buổi chiều thu. Dưới ánh trăng, mặt sông gợn sóng như một tấm gương soi bóng trăng. Câu 2 miêu tả cảnh làng quê vắng vẻ, chỉ còn tiếng chợ chiều xa vọng lại.

• Câu 3 và 4:

Nắng xuống, trời lên sâu chót vót

Cần trúc lơ thơ gió hắt hiu

Câu 3 miêu tả cảnh trời chiều thu. Nắng xuống, trời cao vời vợi, sâu thẳm. Câu 4 miêu tả cảnh cây trúc trong vườn. Những cây trúc thưa thớt, nghiêng ngả trong gió chiều.

Hai câu đối này được viết theo thể thơ thất ngôn bát cú Đường luật. Cả hai câu đều sử dụng biện pháp đối lập để tạo hiệu quả thẩm mỹ. Câu 1 đối lập giữa mặt sông và bóng trăng, giữa cảnh vật và con người. Câu 2 đối lập giữa tiếng chợ chiều và khung cảnh vắng vẻ. Câu 3 đối lập giữa trời và đất, giữa nắng và chiều. Câu 4 đối lập giữa cây trúc và gió.

Hai câu đối này đã góp phần thể hiện thành công vẻ đẹp của cảnh sắc mùa thu trong thơ Nguyễn Khuyến.