An-đéc-xen là nhà văn Đan Mạch nổi tiếng chuyên viết truyện cho thiếu nhi. Truyện của ông nhẹ nhàng, trong trẻo toát lên tình yêu thương con người – nhất là những người nghèo khổ và niềm tin, khát vọng về những điều tốt đẹp nhất trên thế gian này sẽ thuộc về con người. Cô bé bản diễn là một truyện ngắn độc đáo và xuất sắc của An-đéc-xen. Truyện đã miêu tả cái chết của em bé với tấm lòng sâu sắc. Truyện chỉ có một nhân vật, diễn ra trong khoảnh khắc một đêm tối, cốt truyện không nhiều tình tiết, nhưng càng đọc càng thấy hay, càng suy nghĩ càng thấm thía. Bởi truyện là nói lên một điều sâu xa của con người là luôn ước mơ được sống tốt đẹp hơn, và ở những con người nghèo khổ bất hạnh thì ước mơ đó lại càng cháy rực, tỏa sáng. Trong truyện ngắn này, An-đéc-xen đã kể lại bằng một ngòi bút trữ tình sâu sắc, giàu chất thơ. Chính vì lẽ đó, truyện đã đi vào lòng bạn đọc năm châu – cả trẻ em và người lớn – và trở thành một truyện ngắn nổi tiếng khắp thế giới. 

Câu chuyện đưa người đọc vào khung cảnh một đêm giao thừa giá rét ở đất nước Đan Mạch. Ngoài đường tuyết rơi dày đặc, cửa sổ của mọi nhà đều sáng rực ánh đèn và trong phố sực nức mùi ngỗng quay thì trên đường có một cô bé bán diêm đầu trần, chân đi đất, bụng đói đang dò dẫm trong bóng tối. Suốt cả ngày em không bán được bao diêm nào. Em không dám về nhà vì ợ bố sẽ đánh em. Em ngồi nép vào một góc tường giữa hai ngôi nhà, thì đôi chân vào người, nhưng mỗi lúc em càng cảm thấy rét buốt hơn, dõi bantay em đã cứng đờ ra. Người đọc thấy ngay tình cảnh khốn khổ của cô bé. Tâm xưa, khi bà nội hiền hậu của em còn sống, em được đón giao thừa trong căn nhà xinh xắn... có dây thường xuân bao quanh, em đã sống những ngày đầm ấm. Giờ đây, giữa đêm giao thừa giá lạnh này, em ngồi đó trong đói rét và cô đơn. Nhớ về bà, nhớ về một quãng đời ấm áp em đã đánh liều quẹt một que diêm. Que diêm thứ nhất. Diêm rực sáng như than hồng. Và mộng tưởng đã đến với em thật tự nhiên: Chà! Ánh sáng kỳ dị làm sao! Em tưởng chừng như đang ngồi trước một lò sưởi bằng sắt có những hình nổi đồng bóng nhoáng. Trong lò, lửa cháy nom đến vui mắt và tỏa ra hơi nóng dịu dàng. Và em được tận hưởng cái cảm giác thật dễ chịu, khoan khoái đó trước cái lò sưởi – mộng tưởng của em. Hiện thực chỉ là một que diêm quẹt lên giữa mênh mông gió rét, nhưng mộng tưởng thì đẹp đè ấm áp biết bao! Ta hiểu cái lò sưởi ở đây chỉ là mơ ước của cô bé bán diêm bất hạnh vì em vừa duỗi chân ra thì lửa vụt tắt, lò sưởi biến mất. Niềm vui của em cũng vụt tắt. Em bần thần nghĩ đến nhiệm vụ bán diêm và lời cha quở mắng. Đánh liều, em quẹt que diêm thứ hai. Và: Bức tường như biến thành một tấm rèm bằng vải màu. Bàn ăn đã dọn, khăn trải bàn trắng tỉnh, trên bàn toàn bát đĩa bằng sứ quý giá, và có cả một con ngỗng quay... Ngỗng ta nhảy ra khỏi đĩa và mang dao ăn, phuốc-sét cắm trên lưng, tiến về phía em... Mộng tưởng của cô bé bán diêm mới ngộ nghĩnh và thú vị làm sao nhưng trong chốc lát, diêm phụt tắt, trước mắt em chỉ còn là bức tường dày đặc và lạnh lẽo. Phố xá vắng teo. Mấy người khách qua đường vội và hoàn toàn dửng dưng với cô bé tội nghiệp. Em cố tình tìm lại ngọn lửa để sưởi ấm, xua đi bóng tối và giá lạnh. Em quẹt que diêm thứ ba: một cây thông Nô-en hiện ra. Điều này đến với em cũng rất hợp lí và tự nhiên. Sau ước mơ được sưởi ấm và ăn no, đối với trẻ em là vui chơi giải trí. Và vào lúc giao thừa, đó chính là cây thông Nô-en, điều ao ước của tất cả các em bé ở các nước phương Tây. Chỉ có điều, đây là ước mơ, nên cây thông Nô-en trong mộng tưởng của em lớn và trang trí lộng lẫy hơn cây thông em đã được thấy năm ngoái qua cửa kính của một nhà buôn giàu có, với hàng ngàn ngọn nến sáng rực, lấp lánh trên cành lá xanh tươi với rất nhiều bức tranh màu sắc rực rỡ, để rồi khi diễm tắt, thì tất cả ngọn nến bay lên, bay lên mãi rồi biến thành những ngôi sao trên trời. Đây là chi tiết thú vị, vừa bay bổng lãng mạn gợi cho em nhớ đến người bà hiền hậu của mình. Em liền quẹt que diêm thứ tư, hình ảnh người bà yêu quý hiện ra. Em nhìn thấy rõ ràng bà em đang mỉm cười. Ngay lập tức, em đã reo lên, và thiết tha xin bà cho cháu đi với, xin bà đừng bỏ cháu nơi này, bà xin thượng để chỉ nhân cho cháu về với bà vì chỉ có ở với bà, em mới được sung sướng. Trong mộng tưởng, em đã van xin với bà chỉ một điều duy nhất ấy. Mới biết em yêu quý bà biết chừng nào bởi bà là nguồn tình cảm, là sự động viên tinh thần lớn nhất đối với em. Nhưng rồi que diêm phụt tắt, và ảo ảnh rực sáng trên khuôn mặt em cũng biến mất. Và cuối cùng, em quẹt tất cả các que diêm còn lại để diễm nối nhau chiếu sáng như giữa ban ngày. Chưa bao giờ em thấy bà to lớn và đẹp lão như thế này. Bà cụ cầm lấy tay em, rồi hai ba cháu bay vụt lên cao, cao mài, chẳng còn đói rét, chẳng còn buồn đau nào đe dọa nữa. Họ đã về chầu Thượng đế. Một mộng tưởng thật đẹp và thánh thiện của tuổi thơ đã đến với cỏ bé bán diêm, tỏa sáng tâm hồn em, đưa em về với thế giới vĩnh hằng cùng với người bà mà em yêu quý và chẳng ai có thể ngăn em đi đến cái đích cuối cùng. Em ước mơ được đi theo bà nội cũng có nghĩa là ước mơ được về với cõi chết. Chết là hết.

Giấc mơ của cô bé bán diêm quá ngắn ngủi. Những que diêm không thể cháy mai. Sau mỗi lần mộng tưởng cô bé ấy lại phải đối diện với sự thực, nhưng với cô bé bán diêm đó cũng là cách duy nhất để giải thoát khỏi nỗi khốn khổ thực tại, là cách duy nhất để em có thể đến với bà – người yêu thương em nhất, đến với quá khứ huy hoàng và ngọt ngào, êm ái trước đây.

Cô bé bán diêm đã ra đi trong sự siêu thoát, trong niềm vui sướng vô bờ. Em đã chia tay với cuộc đời một cách vui vẻ và mãn nguyện. Em chết trong giá rét nhưng lại với đôi má hồng và đôi môi đang mỉm cưới, em chết để được sống trong một cuộc đời khác, một thế giới khác không còn đói rét, đau buồn nào đe dọa nữa. Một cái chết như vậy tự nó đã mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc khiến An-đéc-xen không thể không nhấn mạnh và ca ngợi khi kết thúc tác phẩm.

Có thể nói, An-đéc-xen là một nhà văn vô cùng tài hoa và nhạy cảm. Ông đã mang cái thiên chức của bản thân để nâng giấc cho những con người cùng đường, khổ cực. Để rồi gửi đến mỗi bạn đọc một bài học mang giá trị nhân văn sâu sắc về tình yêu thương trong cuộc sống cũng như để lại những ấn tượng vô cùng mãnh liệt trong lòng mỗi cá nhân đối với tác phẩm đầy xúc cảm của mình!