1. Giải thích

- Sách tốt là loại sách mở ra cho ta chân trời mới, giúp ta mở mang kiến thức về nhiều mặt: cuộc sống, con người, trong nước, thế giới, đời xưa, đời nay, thậm chí cả những dự định tương lai, khoa học viễn tưởng. Bạn hiền đó là người bạn có thể giúp ta chia sẻ những nỗi niềm trong cuộc sống, giúp ta vươn lên trong học tập, cuộc sống. Do tác dụng tốt đẹp như nhau mà có nhận định ví von: “Một quyển sách tốt là một người bạn hiền".

2. Phân tích và chứng minh

a. Sách tốt là người bạn hiền

- Sách kể cho ta bao điều thương, bao kiếp người điêu linh đói khổ mà vẫn giữ trọn vẹn nghĩa tình. Sách giúp ta hiểu và cảm thông với bao kiếp người, bao mảnh đời bất hạnh. Sách giúp ta sống “người” hơn. 

- Sách tốt giúp chúng ta có một đời sống tâm hồn tốt đẹp, biết yêu ghét rạch ròi, biết phân biệt giữa bạn và thù, biết thông cảm với niềm đau, nỗi bất hạnh của con người. 

Dẫn chứng: Đọc tác phẩm Tắt đèn của Ngô Tất Tố, Lão Hạc của Nam Cao, chúng ta hiểu được thân phận của những người nông dân, người bần cố nông dần hiện ra trước mắt chúng ta qua từng trang sách. Chị Dậu chỉ vì một suất sưu của chồng mà phải bán đứa con gái thân yêu của mình trong cái xã hội phong kiến thời nô lệ ấy, con người bị đánh thuế như con vật, thuế hàng hóa... Còn cảnh đói nghèo của lão Hạc cũng giống như bao nhiêu cảnh đời bi thương của hầu hết những người nông dân khác, để rồi bị bọn thực dân, phong kiến hất ra bên lề của cuộc sống. Từng dòng chữ, từng hình ảnh, từng cuộc sống trong trang sách cứ hiện ra làm xốn xang cả lòng, cả dạ người đọc. Từ đó ta mới hiểu vì sao máu của cho ông ta cứ lần lượt thấm hồng trang sử đấu tranh, quyết giành lại từ tay kẻ thù bầu trời tự do, độc lập cho con cháu đời sau. Cổ ta như nghẹn ẳng hẳn lại, một nỗi căm hờn đang trào dâng.

- Sách khơi dậy trong ta những khát khao, đồng hành cùng ta vươn tới những chân trời của ước mơ, những giá trị tốt đẹp... Sách và M. Goor-ki: thông qua con đường tự học – qua sách, M. Goor-ki đã vươn tới ánh sáng văn hóa của nhân loại và trở thành một nhà văn lớn của nền văn học Nga nói riêng và nền văn học thế giới nói chung.

– Đọc những truyện cổ tích thần thoại, truyền thuyết dân gian ta thấy sách còn gần gũi, thân tình hơn. Những ông bụt, cô tiên, phép lạ luôn tạo cho ta niềm vui, sự thích thú. Và hình ảnh của những chàng dùng sĩ, xưa cổ giúp ta hiểu rõ một chân lí sống: “Ở hiền gặp lành”, “Gieo gió gặt bão”... Sách quả đúng là người bạn hiền đáng mến.

b. Sách nâng đỡ tâm hồn ta

- Sách không chỉ giúp ta biết được cuộc sống, số phận của người Việt Nam mà còn giúp ta thông cảm với những cuộc đời của những con người ở mọi vùng đất xa xôi trên thế giới.

* Đọc Cố hương của Lỗ Tấn ta thấy được cái nghèo khó, sự áp bức của xã hội phong kiến thối nát đã biến một cậu bé thông minh hoạt bát ngày nào trở thành một Nhuận Thổ nhút nhát, sợ sệt chấp nhận cái thân phận nghèo hèn đáng thương hại.

* Cũng như bên trời Tây có những định kiến khắc nghiệt đối với những đứa trẻ không cha như Xi-mông bị người đời khinh bỉ, luôn nghĩ đến cái chết. Rồi ở Mĩ, nơi nổi tiếng giàu có văn minh nhất thế giới, vậy mà không ít người nghèo khó phải sống tại những khu phố ổ chuột, bị bạc đãi không còn niềm tin – cô họa sĩ trẻ Giôn-xi bị bệnh lao phổi luôn bị quan trước cuộc sống để số phận lụi tàn theo những chiếc lá rơi. Và cũng từ nơi ấy ta tìm được những tấm lòng nhân ái, biết chia sẻ nỗi bất hạnh với những người cùng khổ như mình; chẳng hạn như chân tình của chú Phi-líp, sự hi sinh của cụ Bơ-men luôn để lại trong lòng người đọc niềm dạt dào về tình thương con người. Thông qua sách, ta hiểu rõ hơn những bất công của xã hội và thấm thía hơn những giá trị của cuộc sống tự do, công bằng, bác ái... Từ đó, giúp ta có ý thức tốt và có hành động đúng.

– Cũng có những quyền sách, sau khi đọc xong ta vô cùng cảm ơn tác giả vì đã giúp ta nhận ra sai lầm, khuyết điểm của mình. Phải chăng sự ngỗ nghịch của Dế Mèn phần nào lại phản ánh sự ngỗ nghịch trong tuổi thơ của chúng ta? Và cái hành động vô ý thức khi trêu chị Cốc đã dẫn đến cái chết thảm thương cho Dế Choắt là nỗi ám ảnh trong tâm trí của Dế Mèn. Ta tưởng chừng Tô Hoài đang nói với chúng ta: đừng quá hung hăng nghịch ngợm – những lời khuyên nhủ đó thông qua câu chuyện D hat e M hat en phưu lưu kí đầy kì thú và hấp dẫn.

- Những lúc buồn chán, sách là người bạn an ủi, giúp ta vui hơn qua Những cuộc phưu lưu kì thú. Ta hồi hộp theo những bước chân của Rô-bin-xơn Cru-xô với nhiều lo lắng. Ta sung sướng tự hào khi người anh hùng đó đã chiến thắng thiên nhiên, biển cả, đảo hoang... Và cũng chính những quyền cách như thế giúp ta thỏa mãn ước mơ chinh phục thiên nhiên, bắt thiên nhiên phải khuất phục trước bàn tay và khối óc của con người.

3. Đánh giá và mở rộng

- Câu nói thể hiện một quan niệm sâu sắc, hướng con người hình thành thói quen tốt trong cuộc sống – làm bạn với sách.

- Trong xã hội có sách tốt và sách xấu như có bạn tốt và bạn xấu – phải biết chọn sách tốt để đọc như tìm bạn tốt để kết tâm giao.

- Văn hóa đọc ở thời đại bùng nổ thông tin là vấn đề có ý nghĩa thời sự. Mỗi người cần có ý thức làm giàu có tâm hồn mình thông qua con đường đọc sách.

4. Bài học nhận thức và hành động

- Nhận thức:

+ Từ bao đời nay, sách luôn đồng hành với con người trong hành trình đến với cuộc sống văn minh.

+ Trong thời đại ngày nay, sách không phải là phương tiện duy nhất để cho con người giải trí, học hỏi, nhưng có thể nói sách mãi mãi là người bạn cần thiết cho chúng ta. Do đó ta phải yêu sách như yêu bạn mình, biết giữ gìn sách tốt như những tình bạn. Vì thế nhận định của nhà tư tưởng La Rochefoucauli là một nhận định có giá trị muôn đời.

- Hành động:

+ Cần xây dựng thói quen đọc sách, biết chọn lựa sách để đọc, vun đắp tình yêu với sách...

+ Hãy yêu sách, bởi: “Mỗi trang sách là một trang đời mới đang mở ra trước mắt ta"

+ Bạn nên nhớ rằng khi bạn sở hữu một cuốn sách hay trên tay của mình nghĩa là bạn đã tìm được cho mình một người bạn tốt.