Vườn quốc gia Ba Vì được thành lập theo Quyết định số 17-CT ngày 16/01/1991 của Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng (nay là Chính phủ). Hiện nay, Vườn có tổng diên tích gần 9.702,41 ha, thuộc địa giới hành chính 15 xã, 5 huyện: Ba Vì, Thạch Thất, Quốc Oai của Thành phố Hà Nội, Lương Sơn, tp Hoà Bình của tỉnh Hòa Bình.

 Núi Ba Vì có 3 đỉnh: đỉnh Vua có độ cao 1.296m, đỉnh Tản Viên có độ cao 1.227m và đỉnh Ngọc Hoa có độ cao 1.131m. Theo khảo sát gần đây nhất hệ động, thực vật của Vườn quốc gia Ba Vì rất phong phú và đa dạng với 2.181 loài cây gỗ, 503 loài cây thuốc, 65 loài thú, 194 loài chim, 61 loài bò sát, 27 loài lương cư và 552 loài côn trùng. Trong đó có nhiều loài quý hiếm được ghi trong sách đỏ, nhiều loài động thực vật đặc hữu…