Từ các chi tiết nhỏ trong những tình huống khác nhau tác giả đã tạo ra sự hấp dẫn qua các tình huống truyện như: lão bán cậu vàng, nhờ ông giáo trông coi khu vườn cho tới khi con trai về hay cái chết đau đớn của lão khi ăn phải bả chó. Qua đó ta thấy tính huống truyện được xây dựng bất ngờ khiến cho người đọc lúc thì nghi ngờ rồi lại vỡ òa cảm xúc, thương xót cho lão Hạc. Bên cạnh đó, câu chuyện đã khắc họa rất nhiều triết lí về cuộc sống, con người cho đến nay vẫn mang giá trị nhân văn vô cùng lớn.