Phía bắc Vĩnh Phúc có dãy núi Tam Đảo kéo dài từ xã Đạo Trù (Tam Đảo) - điểm cực bắc của tỉnh đến xã Ngọc Thanh (Phúc Yên) - điểm cực đông của tỉnh với chiều dài trên 30 km, phía tây nam được bao bọc bởi sông Hồng và sông Lô, tạo nên dạng địa hình thấp dần từ đông bắc xuống tây nam và chia tỉnh thành ba vùng có địa hình đặc trưng: đồng bằng, gò đồi, núi thấp và trung bình.

Khí hậu:

- Địa hình đồi núi có khí hậu mát mẻ.

- Khu vực miền núi mưa thường lớn hơn vùng đồng bằng và trung du.

Sông ngòi:

- Địa hình chủ yếu là đồng bằng, có bốn con sông chính chảy qua, gồm: sông Hồng, sông Lô, sông Đáy và sông Cà Lồ. 

- Khu vực núi có các con sông nhỏ hơn.

Đất trồng:

- Ở vùng đồng bằng, đất thích hợp với việc trồng cây nông nghiệp.

- Vùng đồi núi ít màu mỡ, nghèo dinh dưỡng.

Sinh vật:

- Thực vật:

  + Các khu vực đồi núi thường có thảm thực vật phong phú hơn và đa dạng hơn so với các vùng đồng bằng.

  + Các đồng bằng có thể phù hợp với các loại cây trồng và động vật khác.

- Động vật:

  + Hệ động vật rất phong phú về thành phần loài, với khoảng 1.141 loài, thuộc 150 họ của 39 bộ. 

  + Vùng đồng bằng và nông thôn của Vĩnh Phúc là nơi sinh sống của nhiều loại động vật, từ động vật thủy sinh trong các nguồn nước, đến động vật đồng cỏ và gia cầm nuôi.