Các biện pháp nghệ thuật trong văn họcBiện pháp so sánh

So sánh là biện pháp tu từ được dùng để đối chiếu sự vật, hiện tượng này với sự vật, hiện tượng khác nhằm tăng thêm tính gợi hình, gợi cảm cho những sự vật, hiện tượng được so sánh. Trong văn miêu tả, khi nói đến các sự vật, hiện tượng mang tính tượng hình người ta thường sử dụng phép so sánh để người đọc dễ liên tưởng và hình dung hơn. Đồng thời nghệ thuật so sánh còn giúp cho câu văn trở nên sinh động, tạo sự hứng thú cho người đọc.

Biện pháp nhân hóa

Phép nhân hóa được hiểu là cách sử dụng những từ ngữ miêu tả sinh động về tính cách, hành động, suy nghĩ của con người cho các đồ vật, con vật hoặc sự kiện, hiện tượng. Bạn có thể sử dụng 3 cách nhân hóa phổ biến sau:

• Dùng từ ngữ chỉ hành động của người để chỉ hành động của con vật.
• Dùng từ ngữ vốn gọi người để gọi vật.
• Xưng hô, trò chuyện với vật như đối với người.

Sử dụng biện pháp nhân hóa giúp cho các sự vật, con vật, hiện tượng trở nên gần gũi hơn với chúng ta. Đồng thời thông qua phép nhân hóa, các sự vật hiện tượng tưởng chừng như vô tri, vô giác lại trở nên sống động và tăng sức gợi hình. Từ đó tác giả có thể diễn tả được trọn vẹn cảm xúc của những sự vật, hiện tượng đó trong tác phẩm của mình.

Biện pháp nghệ thuật ẩn dụ

Ẩn dụ là phép nghệ thuật gọi tên sự vật hiện tượng này bằng tên sự vật hiện tượng khác có tính tương đồng. Phép ẩn dụ sẽ tạo nên sắc thái cảm xúc cho câu văn, giúp chúng trở nên đặc biệt và dễ cảm nhận hơn.

Hiện nay có 4 kiểu ẩn dụ được dùng trong văn học:

• Ẩn dụ hình thức: Là hình thức giấu đi một phần ý nghĩa. Cách ẩn dụ này sẽ được sử dụng dựa vào các điểm tương đồng giữa hai sự vật, hiện tượng.
• Ẩn dụ cách thức: Là phương pháp ẩn dụ gọi hiện tượng A bằng một hiện tượng B tương tự. 
• Ẩn dụ phẩm chất: Là lấy phẩm chất của sự vật A để chỉ phẩm chất của sự vật B. Để sử dụng được phép ẩn dụ này, hai sự vật, hiện tượng phải có sự tương đồng về mặt phẩm chất.
• Ẩn dụ chuyển đổi cảm giác: Lấy cảm giác A để chỉ cảm giác B với nhiều loại giác quan khác. Ẩn dụ chuyển đổi cảm giác có thể hiểu đơn giản là một sự vật tuy được cảm nhận bằng giác quan khác nhưng lại miêu tả bằng giác quan khác.

Biện pháp nghệ thuật hoán dụ

Hoán dụ là cách gọi tên sự vật, sự việc hiện tượng hay khái niệm này bằng sự vật, sự việc, hiện tượng hay khái niệm khác có mối quan hệ gần gũi với nhau. Biện pháp nghệ thuật này sẽ tạo nên sự phong phú trong cách hành văn, tạo nét độc đáo và điểm nhấn cho câu văn.

Các kiểu hoán dụ thường gặp đó là: Lấy một bộ phận để gọi toàn thể, sử dụng vật chứa đựng để nói về vật được chứa đựng, lấy dấu hiệu của sự vật để chỉ sự vật, lấy cái cụ thể để gọi cái trừu tượng.

Biện pháp nói quá

Nói quá là cách nói phóng đại về mức độ, quy mô hay tính chất của sự vật, hiện tượng so với bản chất ban đầu của chúng. Phép nói quá mang giá trị nghệ thuật là gì? Sử dụng biện pháp nói quá trong câu có thể tạo ấn tượng mạnh, tăng sức biểu cảm và sự thu hút khiến người đọc cảm thấy hứng thú. 

Biện pháp nói giảm nói tránh

Trái với nói quá là biện pháp nói giảm nói tránh. Đây là phép tu từ sử dụng những từ ngữ, lời lẽ nhẹ nhàng để diễn đạt tế nhị, uyển chuyển, tránh gây cảm giác quá ghê sợ, đau buồn, nặng nề; tránh sự thô tục và thiếu lịch sự khi giao tiếp. Biện pháp này được ứng dụng rất nhiều cả trong văn học và đời sống hằng ngày, đặc biệt là trong các trường hợp như thông báo tin buồn, bàn luận về những câu chuyện tế nhị,…

Nghệ thuật điệp từ

Điệp từ là biện pháp lặp đi lặp lại một từ hoặc cụm từ để nhấn mạnh cho câu văn. Tác dụng của biện pháp này là để nhấn mạnh ý nghĩa, mức độ và cảm xúc biểu đạt của nội dung mà người viết muốn truyền tải đến người đọc.

Nghệ thuật chơi chữ

Phép chơi chữ chính là sử dụng các từ đa nghĩa, đồng âm, nói lái,…  trong ngôn ngữ để tạo nên một câu văn mang ý nghĩa cụ thể như nói bóng gió, châm biếm, gây hài. Phép chơi chữ được dùng nhiều trong thơ, ca dao, và các câu đối. 

Sử dụng phép chơi chữ phải biết cách vận dụng sự phong phú của tiếng Việt, văn cảnh, ngữ cảnh, ngữ âm, ngữ nghĩa một cách khéo léo và tinh tế. Khi kết hợp lại chúng sẽ mang đến những sự liên tưởng bất ngờ, thú vị mà nhiều chúng ta không nghĩ tới, tạo nên sự hứng thú và hài hước cho người đọc.

Biện pháp liệt kê

Biện pháp liệt kê được sử dụng khi cần kể lại những sự vật, sự việc liên quan trong một đoạn văn. Phép liệt kê giúp cho người đọc nắm bắt được thông tin một cách chính xác và nhanh chóng, đồng thời giúp cho câu văn đầy đủ ý hơn.

=> Biện pháp nhân hóa được hiểu là cách để gọi hoặc miêu tả đồ vật, cây cối, con vật ... bằng những từ ngữ sử dụng cho con người như hành động, suy nghĩ, tính cách cho nó trở nên sinh động, gần gũi, hấp dẫn và có hồn hơn. Nhân hóa là người, hóa là biến hóa. Nhân hóa có nghĩa là biến sự vật thành con người.

Có 3 hình thức nhân hóa phổ biến:

-Gọi sự vật bằng những từ ngữ để gọi con người, ví dụ như chị, chú, ông...;

-Miêu tả sự vật bằng những từ ngữ miêu tả con người, ví dụ như tay, chân...;

-Xưng hô với sự thân mật như con người được hiểu như xưng hô con mèo như cách xưng hô với con người;