Lũ lụt là hai hiện tượng tự nhiên đặc biệt nguy hiểm thường song hành cùng nhau và gây ảnh hưởng sâu sắc đến cuộc sống của con người.

Lũ là hiện tượng nước sông dâng cao trong một khoảng thời gian nhất định, sau đó giảm dần. Lũ là do mưa trên lưu vực gây ra, song cũng có thể do vỡ đê, vỡ đập làm cho nước sông dâng cao. Lụt là hiện tượng ngập nước của một vùng lãnh thổ do lũ gây ra. Lụt có thể do lũ lớn, nước lũ tràn qua bờ sông, đê hoặc làm vỡ các công trình ngăn lũ vào các vùng trũng; có thể do nước biển dâng khi gió bão làm tràn ngập nước vùng ven biển.

Nguyên nhân chủ yếu gây ra lũ lụt có thể kể đến như do mưa lớn kéo dài khiến lượng mưa nhiều kéo dài trút xuống các khu vực đồi núi, địa hình dốc sẽ gây ra tình trạng lũ. Cơn mưa lớn kéo dài ở vùng đồng bằng, vùng trũng sẽ gây nên ngập lụt. Các cơn bão lớn kèm mưa cũng là một trong những nguyên nhân gây ra lũ lụt. Tỉ lệ lũ quét xảy ra khi bão tới cao, xuất hiện nhiều.
Những cơn sóng thần bất ngờ ập tới các vùng ven biển cũng là nguyên nhân gây nên tình trạng ngập lụt. Mức nước dâng cao vượt mặt đê chắn, tràn vào vùng trũng gây ngập lụt.

Những trận lũ lụt xảy ra nhiều hơn nguyên nhân cũng đến từ những hoạt động của con người như chặt phá rừng, san đồi, xẻ núi gây xói mòn đất, lũ lụt, sạt lở vào mùa mưa.

Những thiệt hại do lũ lụt gây ra rất lớn, ảnh hưởng trực tiếp đến cuộc sống của con người, sinh vật trên trái đất như ô nhiễm nguồn nước sinh hoạt, thiệt hại về hoa màu, cây trồng, thiệt hại về tính mạng con người tài sản...

Để phòng tránh và giảm thiểu tác hại của lũ lụt, người dân nên nâng cao hệ thống điều tiết nước, hệ thống cảnh báo, xả lũ hiện đại, hiệu quả. Tổ chức các buổi diễn tập phòng tránh khi có sự cố xảy ra tới người dân. Tổ chức trồng cây gây rừng, bảo vệ rừng. Nâng cao ý thức bảo vệ môi trường để ngăn chặn tình trạng biến đổi khí hậu ngày càng diễn ra mạnh mẽ.