`\color[#094A52 ][@] \color[#0F5132][b] \color[#066839][ơ] ` ` \color[#1E5938][s]\color[#3DAC78 ][e] \color[#57CC99][n] \color[ #74C69D][t]`

$\rm 1)$

$-$ xác định các nguyên tố thay đổi số oxi hóa:

$\rm \mathop{Al}\limits^{0} ~ + ~ H\mathop{N}\limits^{+5}O_3 ~ \rightarrow ~ \mathop{Al}\limits^{+3}(NO_3)_3 ~ + ~ \mathop{N}\limits^{+4}O_2 \uparrow ~ + ~ H_2O$

$\rm \Rightarrow ~ Al$ là chất khử, $\rm N$ là chất oxi hóa:

$-$ biểu diễn quá trình oxi hóa- khử (cho-nhận e) và nhân chéo số e cho - nhận (tìm hệ số cho chất oxi hóa và chất khử):

$\begin{array}{c|cc} \rm{\times \;1}&\rm{\mathop{Al}\limits^{0}\longrightarrow\mathop{Al}\limits^{3+}+3 e}\\\rm {\times\;3}&\rm{\mathop{N}\limits^{5+}+1e\longrightarrow\mathop{N}\limits^{4+}}\\\end{array}$

$-$ thay vào $\rm PTHH$ ta có:

$\rm Al ~ + ~ aHNO_3 ~ \rightarrow ~ bAl(NO_3)_3 ~ + ~ 3NO_2 \uparrow ~ + ~ cH_2O$

$-$ bảo toàn các nguyên tố còn lại:

`@` bảo toàn $\rm N:~ 3b ~ + ~ 3 ~ = ~ a$

`@` bảo toàn $\rm H:~ a ~ = ~ 2c$

`@` bảo toàn $\rm O:~ 3a ~ = ~ 9b ~ + ~ 6 ~ + ~ c$

$~~~+$ chọn $\rm b ~ = ~ 1:$

$\rm \Rightarrow ~ a ~ = ~ 6, ~ c ~ = ~ 3$

$-$ thay vào phương trình ta có:

$\rm Al ~ + ~ 6HNO_3 ~ \rightarrow ~ Al(NO_3)_3 ~ + ~ 3NO_2 \uparrow ~ + ~ 3H_2O$

$------------------------------$

$\rm 2)$

$-$ xác định các nguyên tố thay đổi số oxi hóa:

$\rm \mathop{Fe}\limits^{0} ~ + ~ H\mathop{N}\limits^{+5}O_3 ~ \rightarrow ~ \mathop{Fe}\limits^{+3}(NO_3)_3 ~ + ~ \mathop{N}\limits^{+4}O_2 \uparrow ~ + ~ H_2O$

$\rm \Rightarrow ~ Fe$ là chất khử, $\rm N$ là chất oxi hóa:

$-$ biểu diễn quá trình oxi hóa- khử (cho-nhận e) và nhân chéo số e cho - nhận (tìm hệ số cho chất oxi hóa và chất khử):

$\begin{array}{c|cc} \rm{\times \;1}&\rm{\mathop{Fe}\limits^{0}\longrightarrow\mathop{Fe}\limits^{3+}+3 e}\\\rm {\times\;3}&\rm{\mathop{N}\limits^{5+}+1e\longrightarrow\mathop{N}\limits^{4+}}\\\end{array}$

$-$ thay vào $\rm PTHH$ ta có:

$\rm Fe ~ + ~ xHNO_3 ~ \rightarrow ~ yFe(NO_3)_3 ~ + ~ 3NO_2 \uparrow ~ + ~ zH_2O$

$-$ bảo toàn các nguyên tố còn lại:

`@` bảo toàn $\rm N:~ 3y ~ + ~ 3 ~ = ~ x$

`@` bảo toàn $\rm H:~ x ~ = ~ 2z$

`@` bảo toàn $\rm O:~ 3x ~ = ~ 9y ~ + ~ 6 ~ + ~ z$

$~~~+$ chọn $\rm y ~ = ~ 1:$

$\rm \Rightarrow ~ x ~ = ~ 6, ~ z ~ = ~ 3$

$-$ thay vào phương trình ta có:

$\rm Fe ~ + ~ 6HNO_3 ~ \rightarrow ~ Fe(NO_3)_3 ~ + ~ 3NO_2 \uparrow ~ + ~ 3H_2O$

$\begin{array}{c|cc} \rm{\times 1\;}&\rm{\mathop{Al}\limits^{0}\longrightarrow\mathop{Al}\limits^{+3}+3e}\\\rm {\times3\;}&\rm{\mathop{N}\limits^{+5}+1e\longrightarrow\mathop{N}\limits^{+4}}\\\end{array}$

`=>`$\rm Al+6HNO_3 \to Al(NO_3)_3+3NO_2+3H_2O$

`--------`

$\begin{array}{c|cc} \rm{\times 1\;}&\rm{\mathop{Fe}\limits^{0}\longrightarrow\mathop{Fe}\limits^{+3}+3e}\\\rm {\times3\;}&\rm{\mathop{N}\limits^{+5}+1e\longrightarrow\mathop{N}\limits^{+4}}\\\end{array}$

`=>`$\rm Fe+6HNO_3 \to Fe(NO_3)_3+3NO_2+3H_2O$