a. Cách xưng hô của Dế Mèn: chú mày

   ⇒ Thể hiện thái độ trịch thượng, tự coi mình là kẻ đàn anh, có vai xã hội cao hơn, coi thường Dế Choắt

   Còn Dế Choắt xưng là em – anh

   ⇒ Tự coi mình là kẻ yếu, vai vế thấp hơn)

   b. Dế Mèn và Dế Choắt khi cả hai trạc bằng tuổi nhau nhưng cách nói năng của Dế Mèn và Dế Choắt không phù hợp. Dế Mèn quá kiêu căng, tự phụ còn Dế Choắt quá nhún mình, sợ sệt.

   c. Hằng ngày có thể xưng hô với bạn bè: cậu – tớ, bạn – mình…

   d. Cuối văn bản cách xưng hô đã thay đổi từ vai vế thành ngang hàng: tôi – anh (Lời lẽ nhẹ nhàng, thân thiện)

   2. Em có nhận xét gì về cách nói năng của bà vợ trong đoạn trích sau:

   Đồ ngu! Đòi một cái máng thật à? Một cái máng thì thấm vào đâu! Đi tìm lại con cá và đói một cái nhà rộng.

Hướng dẫn làm bài

   Cách xưng hô của bà vợ với chồng : Đồ ngu

   ⇒ Cho thấy mụ vợ không tôn trọng chồng

   3. Cho đoạn trích sau và trả lời câu hỏi:

   - Bẩm! Quan lớn, đê vỡ mất rồi!

   -Đê vỡ rồi! Đê vỡ rồi, thời ông cách cổ chúng mày, thời ông bỏ tù chúng mày! Có biết không? Lính đâu? Sao bay dám để cho nó chạy xồng xộc vào đây như vậy? Không còn phép tắt gì nữa à?

   - Dạ, bẩm.

   - Đuổi cổ nó ra!

   Ngày quay mặt vào, lại hỏi thầy đề:

   -Thầy bốc quân gì thế?

   - Dạ, bẩm, con chưa bốc.

   -Thì bốc đi chứ.

(Sống chết mặc bay – Phạm Duy Tốn)

   a. Xác định vai vế của quan lớn và người nhà quê? Nhận xét cách xưng hô đó.

   b. Xác định vai vế của quan lớn và binh lính? Nhận xét cách xưng hô đó.

   c. Xác định vai vế của quan lớn và các thầy đề? Nhận xét cách xưng hô đó.

Hướng dẫn làm bài

   a. Cách xưng hô của quan lớn và người nhà quê: chúng mày – quan lớn

   ⇒ Quan lớn cậy quyền cậy thế áp bức nhân dân. Quan hệ trên – dưới

   b. Cách xưng hô của quan lớn và binh lính: bay- quan lớn

   ⇒ Quan hệ trên – dưới, thể hiện thái độ đe dọa, cậy quyền.

   c. Cách xưng hô của quan lớn và các thầy đề: Thấy – con

   ⇒ Quan hệ trên – dưới, thể hiện thái độ phục tùng quan lớn