I. Lai 1 cặp tính trạng:

- Nếu P tương phản:

`→F_1` có `100%` KH của 1 bên P.

`→` KH xuất hiện ngay đời `F_1` là tính trang trội.

`→` P thuần chủng tương phản (theo định luật đồng tính)

- Nếu 2 bên đều có KH trội:

`→`

`+>1` bên P chỉ cho giao tử trội (giao tử A) `→` KG là thuần chủng tính trạng trội (KG AA)

`+>` Bên P còn lại cho giao tử A hoặc cả A cả a `→` KG là AA hoặc Aa.

- Nếu tỉ lệ đời con là 3:1

`→` Tuân theo quy luật phân li của Menđen.

`→` P có KG dị hợp.

(Nếu chưa biết trội lặn thì tính trạng chiếm `3/4` là tính trạng trội, tính trạng chiếm `1/4` là tính trạng lặn `→` Quy ước gen `→` KG của P)

- Nếu tỉ lệ đời con là 1:1

`→` Đây là kết quả của phép lai phân tích.

`→` P có KG dị hợp x đồng hợp lặn (Aa x aa)

- Nếu tỉ lệ đời con là 1:2:1

`→` Tuân theo quy luật phân li của Menđen có hiện tượng trội không hoàn toàn.

`→` KH (đầu tiên) trội không hoàn toàn so với KH (cuối cùng). KH chiếm `2/4` là tính trạng trung gian.

*Lưu ý: Phải đọc tên KH.

Ví dụ: 1 quả dài : 2 quả bầu dục : 1 quả tròn

→ Quả dài trội không hoàn toàn so với quả tròn, quả bầu dục là tính trạng trung gian.

- Nếu P có KH giống nhau mà đời con có KH khác P:

`→` KH khác P là tính trạng lặn. KH giống P là tính trạng trội.

QUY ƯỚC GEN: `A-a; B-b; D-d;....`

VIẾT SƠ ĐỒ LAI:

AA `→` Giao tử A.

Aa `→` Giao tử A,a.

aa `→` Giao tử a.

(Tổ hợp lần lượt các giao tử với nhau)

--

II. Lai 2 cặp tính trạng.

- Xét sự di truyền của từng cặp tính trạng:

+ Nếu đề chưa cho trội lặn thì biện luận xác định trội lặn ở từng cặp tính trạng.

$\bullet$ Nếu `F` có tỉ lệ `1:1→` đây là kết quả của phép lai phân tích `→P` có KG dị hợp x đồng hợp lặn (Aa x aa) (Không thể xác định trội lặn, đề bài cho)

$\bullet$ Nếu `F` có tỉ lệ `3:1→` tuân theo quy luật phân li của Menđen `→` KH chiếm tỉ lệ `3/4` là tính trạng trội, KH chiếm tỉ lệ `1/4` là tính trạng lặn) `→` Quy ước gen `→P` có KG dị hợp x dị hợp (Aa x Aa)

$\bullet$ Nếu `F` có tỉ lệ `1:2:1→` tuân theo quy luật phân li của Menđen có hiện tượng trội không hoàn toàn `→` Quy ước gen theo cách AA-Aa-aa `→` P có KG dị hợp x dị hợp (Aa x Aa) 

+ Nếu đề đã cho trội lặn thì biện luận như thường rồi suy ra KG của P cho từng cặp.

$\bullet$ Nếu `F` có tỉ lệ `1:1→` đây là kết quả của phép lai phân tích `→` Quy ước gen `→P` có KG dị hợp x đồng hợp lặn (Aa x aa)

$\bullet$ Nếu `F` có tỉ lệ `3:1→` tuân theo quy luật phân li của Menđen `→` Quy ước gen `→P` có KG dị hợp x dị hợp (Aa x Aa)

$\bullet$ Nếu `F` có tỉ lệ `1:2:1→` tuân theo quy luật phân li của Menđen có hiện tượng trội không hoàn toàn `→` Quy ước gen `→` P có KG dị hợp x dị hợp (Aa x Aa) (Lưu ý: Quy ước gen theo cách AA-Aa-aa)

- Tổ hợp sự di truyền của 2 cặp tính trạng:

+ Nếu `F` xuất hiện tỉ lệ `9:3:3:1` (là tổ hợp của `(3:1)(3:1)`)

`→` Tuân theo quy luật phân li độc lập của Menđen.

`→` KH chiếm `9/16` là tính trạng trội, KH chiếm `1/16` là tính trạng lặn.

`→` Quy ước gen.

`→` P có KG dị hợp 2 cặp gen.

- Đề bài cho dữ kiện là tỉ lệ của F, hoặc dạng số liệu nhưng khi biến đổi vẫn ra tỉ lệ:

+ Nếu F xuất hiện tỉ lệ `3:3:1:1`

`→` Phân tích `3:3:1:1=(3:1)(1:1)` hoặc `=(1:1)(3:1)`

`→` Xét riêng từng gặp tính trạng.

`→` Tổ hợp gen và suy ra kiểu gen của P.

+ Nếu đời con có tỉ lệ chung là `3:6:3:1:2:1`

`→` Phân tích `3:6:3:1:2:1=(3:1)(1:2:1)` hoặc `=(1:2:1)(3:1)`

(Nếu chưa cho biết cặp tính trạng trội lặn thì xét 2 trường hợp)

+ Nếu đời con có tỉ lệ `1:2:1:1:2:1`

`→` Phân tích `1:2:1:1:2:1=(1:1)(1:2:1)` hoặc `=(1:2:1)(1:1)`

- Đề bài cho tỉ lệ % của một KH:

Tính số % ra phân số, mẫu số là số tổ hợp giao tử.

Ví dụ: `56,25%=9/16→16` là số tổ hợp giao tử.

+ 2 tổ hợp giao tử = 2 giao tử x 1 giao tử.

+ 4 tổ hợp giao tử = 4 giao tử x 1 giao tử hoặc 2 giao tử x 2 giao tử.

+ 8 tổ hợp giao tử = 4 giao tử x 2 giao tử.

+ 16 tổ hợp giao tử = 4 giao tử x 4 giao tử. (Trường hợp đặc biệt)

`→` 16 tổ hợp phân li theo tỉ lệ `9:3:3:1`

`→` Tuân theo quy luật phân li độc lập của Menđen.

`→` Quy ước gen.

`→` P có KG dị hợp 2 cặp gen.

`→` Viết sơ đồ lai.

- Đề bài không có những từ ngữ để xác định là tuân theo di truyền phân li độc lập hay liên kết gen:

- Xét riêng như phía trên.

- Tổ hợp sự di truyền của 2 cặp tính trạng.

+ Nếu tỉ lệ giống với đề bài `→` các gen di truyền phân li độc lập với nhau `→` KG của P.

+ Nếu tỉ lệ khác với đề bài `→` các gen di truyền liên kết với nhau `→` KG của P.

--> Nếu P có KG dị hợp 2 cặp gen `→` có 3 trường hợp xảy ra:

$\bullet$ TH1: `{AB}/{ab}×{AB}/{ab}`

- TLKG: `1:2:1`

- TLKH: `3:1`

$\bullet$ TH2: `{Ab}/{aB}×{Ab}/{aB}`

- TLKG: `1:2:1`

- TLKH: `1:2:1`

$\bullet$ TH3: `{AB}/{ab} ×{Ab}/{aB}`

- TLKG: `1:1:1:1`

- TLKH: `1:2:1`