Tìm từ trái nghĩa và nêu tác dụng :

1) Nước non lận đận một mình

Thân cò lên thác xuống ghềnh bấy nay

    Ai làm cho bể kia đầy

Cho ao kia cạn , cho gầy cò con ?

` ⇒ ` Các cặp từ trái nghĩa là: lên >< xuống ; đầy >< cạn. 

` ⇒ ` Tác dụng: làm nổi bật sự vất vả, khó nhọc của những người nông dân lam lũ. Xây dựng nên hình ảnh những con người thuộc tầng lớp thấp bé dưới đáy xã hội với biết bao khổ cực, khó khăn. Qua đó nhằm thể hiện được tình cảm trân trọng, cảm thông của tác giả đối với họ và đồng thời lên án, phê phán sự vô tâm, tàn nhẫn của xã hội phong kiến xưa. 

2) Đầu giường ánh trăng rọi

Ngỡ mặt đất phủ sương

Ngẩng đầu nhìn trăng sáng

Cúi đầu nhớ cố hương.

` ⇒ ` Cặp từ trái nghĩa: ngẩng >< cúi. 

` ⇒ ` Tác dụng: làm nổi bật tình yêu thương tha thiết của tác giả đối với quê hương của mình. 

Bài Làm : 

  1) 

- Từ trái nghĩa :

 + Lên >< Xuống 

 + Đầy >< Cạn 

- Tác dụng : Làm nổi bật những vất vả, khó nhọc mà thân cò phải gánh chịu. Ẩn dụ nói đến công lao dưỡng dục, sinh thành của cha mẹ đối với con cái của mình. 

  2) 

- Từ trái nghĩa : 

 + Ngẩng >< Cúi 

- Tác dụng : Thể hiện tình yêu tha thiết với quê hương, sự nhung nhớ sâu sắc, luôn hướng mình về quê hương.