Bài thơ "Bạn đến chơi nhà" là bài thơ thành công nhất của Nguyễn Khuyến và cũng là bài thơ đại điện cho thơ Nôm Đường luật Việt Nam. Bài thơ bày tỏ về cảm xúc của ông và một người bạn quen nhau chốn quan trường, nay gặp lại nơi thôn quê thanh bình. Từng câu từ trong bài mượt mà mà thanh cao, tình cảm thắm thiết, gắn bó, mặn mà, đầy chất nhân văn. Nó thể hiện một con người chất phác, sống bằng tình cảm nơi ông. Câu thơ mở đầu như một tiếng reo vui, nó là khởi nguồn cho tất cả tình huống, cảm xúc trong bài. Gặp lại một người bạn cũ thật khôn xiết biết bao, đặc biệt là khi lại gặp nhau nơi chân quê. Hôm nay bác tới chơi nhà thật quý và hơn nữa là sau bao năm xa cách, nhưng ngặt nỗi hoàn cảnh điều kiện và đó là một tình huống khó xử đối với tác giả: trẻ thì đi vắng, chợ thì xa, ao sâu khó chài cá... Lời thơ tự nhiên, vui vẻ, trong sáng, toát lên được sự hiếu khách của chủ nhà trước một vị khách quý. Tuy thiếu vắng, ngay đến cả cái tối thiểu để tiếp khách như miếng trầu cũng không có thì câu cuối cùng lại là sự bất ngờ, đầy lý thú và cũng chất chứa những cảm xúc dạt dào, khó tả. Tình bạn ấy vượt lên trên cả nhưng lễ nghi tầm thường. Ba từ: “ta với ta” là tâm điểm, trọng tâm của bài. Đó là nồng thắm tình cảm bạn bè chân thành, thanh tao, trong sáng. Và đằng sau những câu từ dân dã kia là hai tình cảm chân chất, nhỏ nhẹ mà hóm hỉnh đang hướng về nhau. Tình cảm chính là điều mà tác giả mong đợi, khao khát nhất, và chỉ mình nó cũng là đủ để sưởi ấm một buổi trò chuyện, gặp mặt.

* MĐ: Qua bài thơ “Bạn đến chơi nhà” của tác giả Nguyễn Khuyến, em cảm nhận được một tình bạn thật trong sáng và đậm đà, thắm thiết.

* TĐ: Đảm bảo các ý cơ bản sau:

- Câu thơ thứ nhất là lời chào đón bạn “Đã bấy lâu nay, bác tới nhà”. Cụm từ “Đã bấy lâu nay”  là chỉ thời gian hai người xa cách rất lâu, ít gặp nhau. Tác giả đã tỏ thái độ niềm nở, phấn khởi và hồ hởi. Đại từ “bác” thể hiện sự tôn trọng thân mật và gần gũi với bạn bè, đây là sự xúc động bất ngờ bộc lộ và thể hiện tình cảm chân thành, tri kỉ.

- Câu thơ thứ 2 là lời thông báo về hoàn cảnh của tác giả: “Trẻ đi vắng, chợ xa” điều này thể hiện sự khó khăn nhưng không phải vì hoàn cảnh gia đình.

- Năm câu thơ tiếp nói nên mong muốn tiếp đãi bạn với khả năng của mình. Tiểu đối trong câu và đối trong từng cặp nói lên những thức ăn có sẵn trong vườn muốn đãi bạn nhưng ngặt vì nước cả ao sâu không bắt được cá. Còn muốn đãi bạn rau ở vườn nhưng rau lại chưa ăn được. Nghệ thuật liệt kê các loại rau kết hợp với từ “chưa” thể hiện cách nói hài hước có mà lại không có, cách nói đùa vui với bạn để tạo ra tiếng cười hóm hỉnh mà sâu sắc, một nét cười riêng của Nguyễn Khuyến trong làng cười Việt Nam: nho nhã,  hiểu biết và thông tuệ. Dân gian thường nói: “Miếng trầu là đầu câu chuyện” nhưng đến khi tiếp bạn thì trầu cũng không có.....

- Câu thơ kết tác giả muốn nói đến quan hệ vật chất và tình cảm của mình với bạn qua điệp ngữ “ta” và để khẳng định cái có duy nhất của tác giả là “ta với ta”. Điệp ngữ “ta” chỉ bạn và chỉ chính tác giả để khẳng định tình cảm thắm thiết, chân thành vượt lên trên cả vật chất, lễ nghi.

* KĐ: Nói tóm lại, qua thể thơ đường luật, lời lẽ bình dị, gần gũi, bài thơ không chỉ là một nụ cười hóm hỉnh, thân mật, sâu sắc mà còn thể hiện quan niệm về tình bạn có ý nghĩa và giá trị lớn trong cuộc sống ngày nay.