1.

Khung cảnh thiên không chỉ hài hòa mà còn tô đậm hơn vẻ đẹp của con người. Lúc này, chủ thể trữ tình mới xuất hiện:

• “Cảnh khuya như vẽ người chưa ngủ
•   Chưa ngủ vì lo nỗi nước nhà.”

Đêm đã khuya và trăng đã lên cao, cớ gì Bác còn thao thức mà chưa ngủ? Cảnh khuya như đang họa lên hình ảnh của Bác. Bóng Người như lồng vào thiên nhiên, dường như vầng trăng cũng thao thức cùng Bác. Trăng thức để soi tỏ vạn vật, còn Bác “Chưa ngủ vì lo nỗi nước nhà.”  Bác chưa ngủ vì còn thao thức nỗi niềm lớn, nỗi lo cho đất nước, nhân dân, lo cho những người chiến sĩ nơi tiền phương khói đạn, lo cho các cụ già và các đàn em nhỏ, lo nơi hậu phương, lo cho cuộc kháng chiến,… Đó thực là nỗi thao thức đầy cao cả. Người là người chèo đưa con thuyền kháng chiến của nhân dân, bởi vậy việc “chưa ngủ” cũng thực là dễ hiểu.

2. “Đêm nay Bác không ngủ” của Minh Huệ