"Bánh mì nổi nước" là một trong những bài thơ nổi tiếng của Hồ Xuân Hương. Bài thơ này thể hiện vẻ đẹp và số phận của người phụ nữ trong xã hội cũ, cũng như tấm lòng nhân đạo cao cả. Bài thơ này có hai nghĩa chính, nghĩa thứ nhất là nghĩa tả thực, miêu tả hình dáng chiếc bánh trôi nước đến cách làm.     Bánh trôi có hình tròn, màu trắng. Bánh bao được ăn như những viên nhỏ, bên trong là viên đường nhỏ, thường được làm bằng đường nâu hoặc đường phèn. Khi sôi, bánh nổi lên tức là bánh đã chín. Bài thơ này miêu tả chân thực và chính xác những món ăn đồng quê quen thuộc với nhân dân ta.

    Nhưng đằng sau lớp tả thực ấy lại ẩn chứa một ẩn dụ vô cùng tinh tế và sâu sắc, hình ảnh chiếc bánh trôi còn là hình ảnh tượng trưng cho người phụ nữ. Mở đầu bài thơ, tác giả sử dụng đề tài quen thuộc trong truyện dân gian “Thân em”. Từ “thân em” nói lên nỗi đau, thân phận của người phụ nữ trong xã hội xưa. Những bài thơ của Hồ Xuân Hương  là sự hài hòa, và chúng đáp ứng những bài hát buồn trong các bài hát dân gian.

“Thân em như tấm lụa đào,
Phất phơ giữa chợ biết vào tay ai”

Việc sử dụng chất liệu dân gian của Ngài Huyền Tường một mặt làm cho bài thơ của bà gần gũi với đời sống và dịu dàng, mặt khác làm cho bài thơ của bà trở nên dịu dàng và nhân văn hơn, và đã trở thành bài thơ của nhiều người. Ngay từ khổ thơ đầu của bài thơ đã khẳng định vẻ đẹp của người phụ nữ: tròn trịa, thùy mị nết na. Kiểu khẳng định này cũng cho thấy cô ấy rất rõ ràng về bản thân của mình, đặc biệt là nhận thức chung về phụ nữ. Mang vẻ đẹp hình thức và nhận ra vẻ đẹp ấy, nhưng số phận của họ lại đầy gian nan, trắc trở.

“Bảy nổi ba chìm với nước non
Rắn nát mặc dầu tay kẻ nặn”

Thân phận của họ không khác gì họ và Hạt mưa, những cô gái trong xã hội cũ không thể tự định đoạt được vận mệnh và hạnh phúc của mình. Ở nhà trông cậy vào cha mẹ, cha mẹ đặt đâu thì ngồi đấy, yên bề gia thất thì số phận lại tiếp tục phụ thuộc vào chồng. Những người phụ nữ này thật nhỏ bé và đáng thương, cuộc đời đầy những thăng trầm, hạnh phúc của một người không phải do chính họ định đoạt. Dù cuộc sống không suôn sẻ và luôn có bão tố nhưng những người phụ nữ này có những đức tính rất tốt.

“Mà em vẫn giữ tấm lòng son”

Họ là những người phụ nữ có tấm lòng trong sáng, nhân hậu mãi mãi dù trong hoàn cảnh nào họ vẫn một lòng trung thành, thủy chung. Từ “son” như một điểm sáng, một nhãn mác trong bài, làm bừng sáng vẻ đẹp nhân cách, phẩm chất của người phụ nữ Việt Nam. Toàn bộ bài thơ theo thể thơ thất ngôn tứ tuyệt, ngôn ngữ cô đọng, súc tích. Sử dụng một ẩn dụ độc đáo. Sự kết hợp linh hoạt giữa các đề tài văn học dân gian làm cho bài thơ này vừa mang tính đại chúng, vừa có dáng vẻ uyên bác, tài hoa. Tất cả những yếu tố này góp phần tạo nên thành công của tác phẩm.

Tác phẩm này không chỉ ca ngợi phẩm chất của người phụ nữ mà còn là ngoại hình của cô ấy. Bài thơ này cũng là tiếng nói đồng cảm trước cảnh chìm đắm, lệ thuộc của người phụ nữ trong xã hội phong kiến.

   # NOCOPY

                                     Chúc bạn học tốt nhoa<3

1. Hình ảnh chiếc bánh trôi nước

- Hình dáng bên ngoài: màu sắc (vừa trắng), hình dáng (vừa tròn).

- Cách thức làm bánh:

• Luộc bánh trong nước, khi nào bánh nổi lên mặt nước có nghĩa là đã chín.
• Rắn hay nát phụ thuộc vào tay người nặn.

- Nhân bánh: thường được làm bằng đường phên (tấm lòng son).

=> Hình ảnh tả thực chiếc bánh trôi từ hình thức đến cách thức.

2. Hình ảnh người phụ nữ

- Hình ảnh ẩn dụ: “bánh trôi” để chỉ người phụ nữ.

- Ngoại hình của người phụ nữ được miêu tả: “vừa trắng lại vừa tròn” gợi ra một thân hình khá đầy đặn, nước da trắng hồng. Đó là chuẩn mực của người phụ nữ đẹp trong xã hội xưa.

- Số phận của người phụ nữ:

• “Bảy nổi ba chìm”: cuộc đời vất vả, gặp nhiều gian truân.
• “Rắn nát mặc dầu tay kẻ nạn”: số phận phải phụ thuộc vào người khác, không được tự mình quyết định. (Tại gia tòng phụ, xuất giá tòng phu, phu tử tòng tử - Ở nhà thì nghe theo cha, lấy chồng thì nghe theo chồng, chồng chết thì nghe theo con).
• “Mà em vẫn giữ tấm lòng son”: Dù cuộc đời có khó khăn, khổ cực thì người phụ nữ vẫn giữ được tấm lòng thủy chung, son sắc và không thay đổi.

=> Hình ảnh người phụ nữ hiện lên với đầy đủ nét đẹp từ ngoại hình đến tâm hồn.