Tôi là ông giáo ở ngay cạnh nhà lão Hạc . Có 1 chuyện mà ông giáo cứ băn khoăn , suy nghĩ : bán cậu vàng - chú chó mà ông yêu thương suốt bấy lâu nay . Chú chó này là chó của con trai lão mua về , để khi nào cưới vợ thì thịt . Lão rất yêu thương chú chó , cho chó ăn cơm đầy đủ .  Một hôm lão sang bảo với tôi là sẽ bán con chó . Lão nói có vẻ buồn rầu . Hôm sau , lão Hạc sang nhà tôi , kể cho tôi nghe câu chuyện mình đã bán chó . Lão nói : "Cậu vàng vừa về , tôi lấy đò ăn cho nó ăn , và sau đó 2 thằng trong nhà ra tóm lấy nó , quằn qoại 1 lúc nó với đi . Nó cứ nhìn tôi như muốn nói nó ăn ở như thế mà giám đói xủ với tôi như thế à . Tôi thật sự có lỗi , tôi già rồi mà đi đánh lừa 1 con chó". Lão Hạc cứ khóc , buồn rầu . Tôi giờ không còn tiếc 5 quyển sách ngày xưa của tôi nữa . Thấy vậy tôi cũng buồn cùng lão Hạc . Gia cảnh đã nghèo giờ lại phải như vậy . Thật sự lão ăn ở quá hiền , quá tốt . Tôi chằng biết làm gì hơn , chỉ biết an ủi :"Thôi lão ạ , bán nó cũng tốt , dù sao mình cũng muốn tốt cho nó là làm kiếp khác sướng hơn , đõ khổ nó thôi . Thôi ông bớt buồn đi , dù gì chuyện cũng như vậy rồi ". Đó là câu chuyện mà lão Hạc bán chó và kể lại cho tôi . Tôi buồn thay lão.

 Tôi đang lúi húi với nồi khoai luộc trong bếp,bỗng Lão Hạc chạy sang bên nhà tôi.Vừa thấy tôi đi ra,Lão báo ngay:

`-` Cậu Vàng đi đời rồi ông giáo ạ!

 Tôi vẫn chưa hiểu chuyện gì,có phải là cậu Vàng bị bắt trộm đi không,tôi hỏi lại:

`-` Cụ bán rồi ?

 Lão đáp với giọng nghẹn ngào:

`-` Bán rồi! Họ vừa bắt đi xong.

 Tôi tự hỏi "Có bao giờ người ta mất đi thứ quý giá gắn bó với mình mà không đau không tiếc cơ chứ?".Lão cố làm ra vui vẻ.Nhưng trông Lão cười như mếu và cái đôi mắt lão ầng ậng chảy đầy nước.Tôi nhìn trông thương mà chỉ muốn ôm choàng lấy lão mà khóc ào lên.Lão Hạc như vậy bây giờ tôi thì tôi không xót xa năm quyển sách của tôi quá như trước nữa.Tôi chỉ ái ngại cho Lão Hạc.Sau khi trấn an được lão một chút,tôi hỏi cho có chuyện:

`-` Thế nó cho bắt à?

 Và tôi đã thấy mặt  lão đột nhiên co rúm lại.Những vết nhăn trên mặt xô lại với nhau,ép cho dòng nước mắt chảy ra.Cái đầu Lão nghẹo đầu về một bên, cái miệng méo mó bật ra tiếng khóc thương tâm, lão khóc hu hu, trong tiếng khóc ấy là nỗi đau xé lòng của lão:

`-` Khốn nạn...Ông giáo ơi!...Nó có biết gì đâu! Nó thấy tôi gọi thì chạy ngay về,vẫy đuôi mừng.Tôi cho nó ăn cơm.Nó đang ăn thì thằng Mục nấp trong nhà,ngay đằng sau nó,tóm lấy hai cẳng sau nó dốc ngược lên.Cứ thế là thằng Mục với thằng Xiên,hai thằng chúng nó chỉ loay hoay một lúc đã trói chặt cả bốn chân nó lại.Bấy giờ cu cậu mới biết là cu cậu chết!...Này!Ông giáo ạ!Cái giống nó cũng khôn! Nó cứ làm in như nó trách tôi;nó kêu ư ử,nhìn tôi,như muốn bảo tôi rằng:"A!Lão già tệ lắm!Tôi ăn ở với Lão như thế mà lão đối xử với tôi như thế này à?".Thì ra tôi già bằng này tuổi đầu rồi còn đánh lừa một con chó,nó không ngỡ tôi nỡ tâm lừa nó!

  Lão Hạc khóc trong đau lòng,tôi thương cố an ủi:

`-` Cụ cứ tưởng thế đấy chứ nó chả hiểu gì đâu! Vả lại ai nuôi chó chả bán hay giết thịt!Ta giết nó chính là hóa kiếp cho nó đấy,hóa kiếp để cho nó làm kiếp khác.

 Lão chua chát đáp:

`-` Ông Giáo nói phải! Kiếp chó là kiếp khổ nhất thì ta hóa kiếp cho nó để nó làm kiếp người,may ra có sung sướng hơn một chút...Kiếp người người như kiếp tôi chẳng hạn!...

  Tôi bùi ngùi nhìn Lão bảo:

`-`  Kiếp ai cũng thế thôi, cụ ạ ! Cụ tưởng tôi sung sướng hơn chăng ?
`-` Thế thì không biết nếu kiếp người cũng khổ nốt thì ta nên làm kiếp gì cho thật sướng ? 

 Đó chính là câu nói khiến tôi nặng lòng, não nề và ám ảnh: "Rốt cuộc thì ta làm kiếp gì cho sướng?".Tôi cố gợi chuyện để lão vui,định ghé xuống bếp lấy mấy củi khoai và nước chè lên.Thì Lão lại nhờ tôi Và lão kể. Lão kể nhỏ nhẹ và dài dòng thật. Nhưng đại khái có thể rút vào hai việc. Việc thứ nhất : Lão thì già, con đi vắng, vả lại nó cũng còn dại lắm, nếu không có người trông nom cho thì khó mà giữ được vườn đất để làm ăn ở làng nàynên muốn gửi mảnh vườn nhờ tôi trông coi giúp đặng khi còn trải lão về thì trao cho nó. Việc thứ hai là lão giáo cho tôi ba mươi đồng bạc nhờ tôi cầm hộ phòng khi chết nhờ hàng xóm lộ ma chay. Dặn dò mọi thứ cho tôi xong, lão chỉ lặng lẽ ra về.

$#Ánh$