1. a) Các nhân tố tự nhiên

Sự phát triển và phân bố nông nghiệp phụ thuộc nhiều vào các tài nguyên: đất, khí hậu, nước và sinh vật.

* Tài nguyên đất

- Đất là tài nguyên vô cùng quý giá, là tư liệu sản xuất không thể thay thế được của ngành nông nghiệp.

- Tài nguyên đất ở nước ta khá đa dạng. Hai nhóm đất chiếm diện tích lớn nhất là đất phù sa và đất feralit.

+ Đất phù sa có diện tích khoảng 3 triệu ha thích hợp nhất với cây lúa nước và nhiều loại cây ngắn ngày khác, tập trung ở đồng bằng sông Hồng, đồng bằng sông Cửu Long và các đồng bằng ven biển miền Trung.

+ Đất feralit chiếm diện tích trên 16 triệu ha, tập trung chủ yếu ở trung du và miền núi, thích hợp cho việc trồng cây công nghiệp lâu năm như cà phê, chè, cao su, cây ăn quả và một số cây ngắn ngày như sắn, ngô, đậu tương,...

- Hiện nay, diện tích đất nông nghiệp ở nước ta là hơn 9 triệu ha.

* Tài nguyên khí hậu

- Nước ta có khí hậu nhiệt đới gió mùa ẩm. Nguồn nhiệt ẩm phong phú làm cho cây cối xanh tươi quanh năm, sinh trưởng nhanh, có thể trồng từ hai đến ba vụ lúa và rau, màu trong một năm; nhiều loại cây công nghiệp và cây ăn quả phát triển tốt.

- Khí hậu nước ta có sự phân hoá rõ rệt theo chiều bắc - nam, theo mùa và theo độ cao. Vì vậy, ở nước ta có thể trồng được từ các loại cây nhiệt đới cho đến một số cây cận nhiệt và ôn đới. Cơ cấu mùa vụ và cơ cấu cây trồng cũng khác nhau giữa các vùng.

- Tuy nhiên bão, gió Tây khô nóng, sự phát triển của sâu bệnh trong điều kiện khí hậu nóng ẩm và các thiên tai khác như sương muối, rét hại,... gây tổn thất không nhỏ cho nông nghiệp.

* Tài nguyên nước

- Nước ta có mạng lưới sông ngòi, ao hồ dày đặc. Các hệ thống sông đều có giá trị đáng kể về thuỷ lợi. Nguồn nước ngầm cũng khá dồi dào. Đây là nguồn nước tưới rất quan trọng, nhất là vào mùa khô; điển hình là ở các vùng chuyên canh cây công nghiệp của Tây Nguyên và Đông Nam Bộ.

- Tuy nhiên ở nhiều lưu vực sông, lũ lụt gây thiệt hại lớn về mùa màng, tính mạng và tài sản của nhân dân; còn về mùa khô lại thường bị cạn kiệt, thiếu nước tưới.

* Tài nguyên sinh vật

Nước ta có tài nguyên thực động vật phong phú, là cơ sở để nhân dân ta thuần dưỡng, tạo nên các giống cây trồng, vật nuôi; trong đó nhiều giống cây trồng, vật nuôi có chất lượng tốt, thích nghi với các điều kiện sinh thái của từng địa phương.

1. b) Các nhân tố kinh tế - xã hội

* Dân cư và lao động nông thôn

- Năm 2003, nước ta có khoảng 74% dân số sống ở vùng nông thôn và trên 60% lao động làm việc trong lĩnh vực nông nghiệp.

- Người nông dân Việt Nam giàu kinh nghiệm sản xuất nông nghiệp, gắn bó với đất đai; khi có chính sách thích hợp khuyến khích sản xuất thì người nông dân phát huy được bản chất cần cù, sáng tạo của mình.

* Cơ sở vật chất - kĩ thuật

- Các cơ sở vật chất - kĩ thuật phục vụ trồng trọt, chăn nuôi ngày càng được hoàn thiện. Đó là hệ thống thuỷ lợi, hệ thống dịch vụ trồng trọt, hệ thống dịch vụ chăn nuôi,...

- Công nghiệp chế biến nông sản được phát triển và phân bố rộng khắp đã góp phần tăng giá trị và khả năng cạnh tranh của hàng nông nghiệp, nâng cao hiệu quả sản xuất, ổn định và phát triển các vùng chuyên canh.

* Chính sách phát triển nông nghiệp

Những chính sách mới của Đảng và Nhà nước là cơ sở để động viên nông dân vươn lên làm giàu, thúc đẩy sự phát triển nông nghiệp. Một số chính sách cụ thể là: phát triển kinh tế hộ gia đình, kinh tế trang trại, nông nghiệp hướng ra xuất khẩu,...

* Thị trường trong và ngoài nước

Thị trường được mở rộng đã thúc đẩy sản xuất, đa dạng hoá sản phẩm nông nghiệp, chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi. Tuy nhiên, do sức cạnh tranh của thị trường trong nước còn hạn chế nên việc chuyển đổi cơ cấu nông nghiệp ở nhiều vùng còn khó khăn. Biến động của thị trường xuất khấu nhiều khi ảnh hưởng xấu tới sự phát triển một số cây trồng quan trọng như cà phê, cao su, rau quả,... một số thủy hải sản,...

Nông nghiệp :

Nhân tố tự nhiên

*Nhân tố đất 

- Đất đóng vai trò quan trọng là tư liệu sản xuất không thể thay thế được của ngành nông nghiệp

- nước ta có hai nhóm đất chủ đạo

+ Đất Phù Sa Diện tích 3 hecta

• phù hợp với cây lương thực Hoa Màu ( Phù Sa sông)

•cây ngập mặn ( đất phèn , mặn)phân bố chủ yếu ở đồng bằng sông Hồng và đồng bằng sông Cửu Long ngoài ra phân bố rãi rác ở đồng bằng ven biển miền Trung

+ Đất feralit diện tích hơn 16 triệu hecta

• Phù hợp với cây công nghiệp như cao su,hồ tiêu,cà phê , cây ăn quả....

• phân bố chủ yếu ở trung du miền núi và cao nguyên

- hiện nay diện tích đất nông nghiệp nước ta là 9 triệu ha

- Tuy nhiên đất nông nghiệp đang có dấu hiệu suy thoái do canh tác không hợp lý và hiện tượng sa mạc hóa

*Khí hậu

- nước ta có khí hậu nhiệt đới ẩm gió mùa phân hóa theo độ cao và theo Bắc Nam

- khí hậu nóng ẩm tạo điều kiện cho cây trồng vật nuôi sinh trưởng và phát triển lâu năm

- khí hậu phân hóa theo độ cao phát triển được cây trồng,vật nuôi có nguồn gốc cận nhiệt và ôn đới

- khí hậu phân hóa theo mùa

+ mùa khô thuận lợi cho việc phơi sấy nông sản nhưng gây hiện tượng hạn hán,cháy rừng

+ Mùa mưa cung cấp nguồn nước tuy nhiên gây ra hiện tượng sạt lở ( miền núi ), lũ lụt (đồng bằng)

- khí hậu nhiệt đới ẩm gió mùa còn có những thiên tai như bão , gió tây khô nóng ,sự phát triển của sâu bệnh gây ảnh hưởng không nhỏ đến nông nghiệp

* Tài nguyên nước

- nước ta có nguồn tài nguyên dồi dào phong phú từ sông ngòi,ao,hồ, nước ngầm =>là nguồn cung cấp nước vào mùa khô

- Tuy nhiên ở lưu vực sông lớn gây ra hiện tượng lũ lụt ảnh hưởng đến sản xuất và sinh hoạt của người dân

- Hiện nay nguồn nước đang bị ô nhiễm do chất thải công nghiệp và sinh hoạt

*Tài nguyên sinh vật

- nước ta có tài nguyên động thực vật phong phú đa dạng (cả xích đạo,Nhiệt Đới ,cận nhiệt,ôn đới)

- là cơ sở để thuần dưỡng lai tạo các giống cây trồng vật nuôi mới có chất lượng tốt thích nghi với điều kiện địa phương

Điều kiện kinh tế -xã hội

* Dân cư - lao động

- dân đông , lực lượng lao động dồi dào

- người dân có kinh nghiệm trong việc sản xuất nông nghiệp

* Thị trường : tiêu thụ rộng lớn ( cả trong và ngoài nước )

* Chính sách nhà nước : nhà nước đang có nhiều chính sách để phát triển ngành nông nghiệp 

* Cơ sở hạ tầng - vật chất - kĩ thuật

- hệ thống thủy lợi , dịch vụ chăm sóc cây trồng không ngừng phát triển 

-Tuy nhiên , vẫn chưa thể áp dụng các tiến bộ khoa học kĩ thuật nhiều vào trong sản xuất nông nghiệp

Công nghiệp 

Nhân tố tự nhiên 

*Tài nguyên khoáng sản

-khoáng sản năng lượng 

+ than 

•trữ lượng lớn (90%ĐNA)

•gồm có than đá,than bùn, than nâu 

•khai thác khoảng 15-20 triệu tấn / năm

• phân bố : than đá ( Quảng Ninh) , than bùn ( đbscl ) , than nâu ( đbsh )

+dầu khí

• khai thác hàng trăm triệu tấn dầu hàng,tỷ mét khối khí

•phân bố Nam Côn Sơn ,Thổ Chu Lai,Sông Hồng,Hoàng Sa ,Trường Sa

=> phát triển công nghiệp năng lượng ( nhiệt điện )

- khoáng sản kim loại 

+  Ti tan: Ti tan ở Thừa Thiên Huế phân bố thành dải không liên tục dọc bờ biển

+Sắt: Quặng sắt ở Thừa Thiên Huế 

+....

=> phát triển công nghiệp luyện kim

- khoáng sản phi kim loại

+ quặng photphorit, apatit

+...

=>phát triển công nghiệp hóa chất

* địa hình

- nước ta có 2360 con sông dài hơn 10 km

-3/4 diện tích nước ta là đồi núi

=> phát triển công nghiệp năng lượng ( thủy điện)

* các nhân tố khác

- Đất có đất feralit và đất phù sa => phát triển nông nghiệp

- nước : nhiều ao, hồ,sông ,suối ...=> cung cấp nước tưới cho nông nghiệp 

-Khí hậu : nhiệt đới ẩm gió mùa , phân hóa theo độ cao, theo Bắc-Nam, theo mùa

=> phát triển nhiều các loài sinh vật có nguồn gốc cận nhiệt,ôn đới, nhiệt đới..

=> các nhân tố trên giúp phát triển ngành công ngiệp chế biến

nhân tố kinh tê,xã hội

- dân cư, lao động

+ Dân đông,lượng lao động dồi dào

- cơ sở vật chất kỹ thuật đang ngày càng phát triển 

-thị trường tiêu thụ rộng lớn