Cả làng Hồ chuyển động gần một tuần nay. Tiếng gà gáy te te râm ran từ xóm trên đến thôn dưới. Tiếng nghé ọ, tiếng sừng trâu lộp cộp gõ chuồng, tiếng lợn réo đòi ăn. Tiếng hát của một cô gái nào đó cất lên rất trong từ phía đình:

"Bao giờ cho đến tháng mười,

Thổi nồi cơm nếp vừa ngồi vừa ăn".

         Nông dân kéo ra đồng từ sáng sớm. Bố mẹ em, các bác các chú, anh chị em đã lục tục ra đồng. Tiếng máy công nông của anh Tân đã nổ phành phạch, chiếc xe có hôm vừa kéo vừa đẩy ấy.

        Nắng tháng mười vàng hoe. Đồng Hói, đồng Chùa, đồng Cây Thị, đồng Đuôi Cá... lúa chín vàng rực một màu. Vàng tươi là những ruộng lúa dự, lúa tám thơm. Vàng sẫm, vàng óng là những vạt ruộng lúa gi hương, lúa gié. Cánh đồng Vông toàn lúa cao sản, cây thấp, cấy dày, bông mẩy uốn cong reo rì rào. Lúa như một tấm lụa vàng mênh mông. Trên đường đi học, có lúc em dừng bước đợi bạn, đưa mắt ngắm đồng lúa chín. Hương lúa dự, lúa tám thơm làm cho cánh mũi em phập phồng.

         Mấy trăm người, đàn ông đàn bà lố nhố nón trắng, cúi lom khom cắt lúa. Chân ruộng đã se nên ai cũng dùng liềm cắt lúa. Lúa được xén, bó thành bó đưa lên xe, chất đầy quang gánh. Rạ được xếp gọn quanh bờ. Gặt đến đâu, đồng quang đến đấy. Chỉ nhìn thấy gốc rạ tua tủa trên nẻn đất thảm màu.

         Trên các nẻo đường về các xóm, xe công nông, xe bò cải tiến chạy ầm ầm. Người gánh lúa nối đuôi nhau hối hả chạy. Người đi chợ về. Tiếng nói cười lao xao, râm ran.

          Nhiều gia đình gánh cơm nước ra đồng, cả nhà quây quần bên bờ ruộng. Ai cũng muốn gặt thật nhanh, thu hoạch thật gọn để chuyển sang làm màu.

          Xóm làng đông vui như ngày hội. Tiếng đập lúa, tiếng máy tuốt lúa kêu rào rào. Điện đã về làng, nhưng gia đình nào cũng đập lúa, tuốt lúa dưới ánh trăng. Tiếng hát, tiếng hò của các cô thôn nữ vọng lên sau lũy tre làng. Hình như mùa gặt bội thu và hương lúa làm cho tiếng hát của các chị, các cô ngọt ngào hơn bao giờ hết.

         Không đầy một tuần lễ, làng Hồ đã gặt xong. Sân nhà nào cũng phơi đầy rơm, đầy thóc. Anh Tân vừa xếp những bì thóc lên cao, vừa nói với mẹ: "Hai tấn tư mẹ ạ. Năm nay nhiều hơn năm ngoái đến năm, sáu tạ. Giống lúa men có khác".

         Cánh đồng làng trở nên mênh mông. Không còn thấy một bóng cò trắng nào nữa. Từng đàn chim ngói màu nâu sẫm, béo múp míp như những trái sim chín khổng lồ sà xuống cánh đồng chỉ còn trơ gốc rạ. Con chim hiền lành cần mẫn nhặt thóc rụng. Những nương mạ xanh rờn, những nương mía xanh thẫm hiện ra. Chỉ vài hôm nữa, cả làng cày ải để chuẩn bị trồng màu. Bọn trẻ con chúng em tha hồ chạy nhảy và thả diều trên cánh đồng Đuôi Cá. Con diều sáo của em đã sẵn sàng.

        Sau vụ gặt, mặt mày ai cũng rạng rỡ. Sửa chữa nhà cửa. Lo sắm áo quần mới cho trẻ con. Nhiểu đám cưới trong làng đã rục rịch. Cơm gạo mới trắng thơm, em ăn mãi mà chưa thấy no. Chúng em đến trường, đứa nào cũng vui kháo nhau bao chuyện. Thằng Tí, thằng Hùng đã rủ em ra đồng hun chuột. Nó bảo: "Thịt chuột là đặc sản đủ mày ạ !"