Bạn đến chơi nhà, đáng lẽ nhà thơ phải tiếp đãi một bữa ăn thịnh soạn để đãi bạn nhưng trẻ thì vắng nhà, chợ thì xa quá. Tiếc thay, mặc dù nhà thơ có rất nhiều thứ để đãi bạn ở nhà như cá nhưng ao quá sâu, gà nhưng vườn rộng rào thưa, cải chưa ra cây, cà chỉ mới có nụ, bầu, mướp cũng chỉ mới đương hoa. Món trầu là món đáng lẽ phải tiếp đãi theo truyền thống khi bạn đến chơi nhưng cũng không có. Tưởng chừng như tình bạn buồn man mác nhưng trái lại, dù không có những thứ món ăn ngon để tiếp đãi nhưng tình bạn vẫn tồn tại đó, vẫn thông cảm và vui vẻ với nhau, vượt qua cả những vật chất tầm thường. Nếu bài thơ "Qua đèo ngang" bà Huyện Thanh Quan dùng các từ hoa mĩ, kiểu cách thì bài thơ "Bạn đến chơi nhà" của Nguyễn Khuyến lại mang phong cách giản dị, thân thiết làm sao. Ôi, tình bạn thân thiết của tác giả và bạn gắn bó làm sao!

Bài thơ "bạn đến chơi nhà" là bài thơ thành công nhất của Nguyễn Khuyến, và cũng là bài thơ đại điện cho thơ Nôm Đường luật Việt Nam. Bài thơ bày bày tỏ về cảm xúc của ông và một người bạn quen nhau chốn quan trường, nay gặp lại nơi thôn quê thanh bình. Từng câu từ trong bài mượt mà mà thanh cao, tình cảm thắm thiết, gắn bó, mặn mà, đầy chất nhân văn. Nó thể hiện một con người chất phác, sống bằng tình cảm nơi ông. Câu thơ mở đầu như một tiếng reo vui, nó là khởi nguồn cho tất cả tình huống, cảm xúc trong bài. Gặp lai một người bạn cũ thật khôn xiết biết bao, đặc biệt là khi lại gặp nhau nơi chân quê. Hôm nay bác tới chơi nhà thật quý và hơn nữa là sau bao năm xa cách, nhưng ngặt nỗi hoàn cảnh điều kiện và đó là một tình huống khó xử đối với tác giả: trẻ thì đi vắng, chợ thị xa, ao sâu khó chài cá .... Lời thơ tự nhiên, vui vẻ, trong sáng, toát lên được sự hiếu khách của chủ nhà trước một vị khách quý. Tuy thiếu vắng, ngay đến cả cái tối thiểu để tiếp khách như miếng trầu cũng không có thì câu cuối cùng lại là sự bất ngờ, đầy lý thú và cũng chất chứa những cảm xúc dạt dào, khó tả. Tình bạn ấy vượt lên trên cả nhưng lễ nghi tầm thường. Ba từ: “ta với ta” là tâm điểm, trọng tâm của bài. Đó là nồng thắm tình cảm bạn bè chân thành, thanh tao, trong sáng. Và đằng sau nhưng câu từ dân dã kia là hai tình cảm chân chất, nhỏ nhẹ mà hóm hỉnh đang hướng về nhau. Tình cảm chính là điều mà tác giả mong đợi, khao khát nhất, và chỉ mình nó cũng là đủ để sưởi ấm một buổi trò chuyện, gặp mặt.