$#Cr7$

Thế nào là ca dao, dân ca?

Ca dao-dân ca là tên gọi của các thể loại trữ tình dân gian kết hợp lời và nhạc, diễn tả đời sống của con người.

+ Dân ca là những sáng tác dân gian kết hợp lời và nhạc

+ Ca dao là lời thơ của dân ca

------------------------------------------

Ca dao về tình cảm gia đình:

- Nội dung: Nói về tình cảm gia đình của mỗi người, những câu ca dao khiến chúng ta thêm trân trọng gia đình mình hơn

- Nghệ thuật:

+ Thể thơ lục bát giàu nhạc điệu

+ Hình ảnh so sánh thân quen thuộc, dễ liên tưởng

+ Lối độc thoại đặc sắc như lời nhắn nhủ

+ Tình cảm gia đình diễn tả sâu sắc

Ca dao về tình yêu quê hương, đất nước, con người:

- Nội dung: Ẩn sau những câu hỏi, lời đáp là tình yêu và lòng tự hào đối với con người và quê hương, đất nước

- Nghệ thuật:

+ Sử dụng thể thơ lục bát, lục bát biến thể

+ Sử dụng hình thức đối đáp, ướm hỏi quen thuộc trong ca dao

+ Hình ảnh so sánh, ẩn dụ, tượng trưng, ước lệ, ...

+ Các địa danh quen thuộc, ...

Ca dao than thân:

- Nội dung: Ngoài ý nghĩa than thân, đồng cảm với cuộc đời nghèo khổ mà những câu hát này còn có ý nghĩa phản kháng, tố cáo xã hội phong kiến

- Nghệ thuật:

+ Thể thơ lục bát

+ Sử dụng hình ảnh đáng thương làm hình ảnh so sánh, ẩn dụ

Ca dao châm biếm:

- Nội dung: Thể hiện nét đặc sắc của nghệ thuật dân gian Việt Nam. Nó phơi bày các sự việc mâu thuẫn, phê phán thói hư, tật xấu trong xã hội

- Nghệ thuật:

+ Thể thơ lục bát

+ Sử dụng hình ảnh so sánh, ẩn dụ, tượng trưng

+ Biện pháp nghệ thuật nói ngược, phóng đại

Dân ca Việt Nam là một thể loại âm nhạc cổ truyền của Việt Nam, được lưu truyền trong dân gian. Dân ca có nhiều làn điệu từ khắp các miền cộng đồng người, thể hiện qua có nhạc hoặc không có nhạc của các dân tộc Việt Nam. Do chính người dân lao động tự sáng tác theo tập quán, phong tục.

bài số 1

- Về hình thức, bài ca dao đó thể hiện thành công hình thức hát ru. Đây là một hình thức quen thuộc, gần gũi, thiêng liêng, ấm áp đối với mỗi người Việt Nam. Hình thức này giúp người nghe dễ thuộc, dễ nhớ. Với âm điệu sâu lắng, tâm tình, tha thiết đã tạo ra những cung bậc tình cảm sâu nặng của tình mẫu tử. 

- Về biện pháp nghệ thuật so sánh ví von.

    ●    “Công cha” được so sánh với núi “ngất trời”. “Nghĩa mẹ” được so sánh với nước “biển Đông”. Đây là lối ví von quen thuộc ta thường gặp trong ca dao. Núi và biển là những cái to lớn, mênh mông cao rộng, vĩnh hằng của thiên nhiên được đưa ra làm đối tượng để so sánh. Điều đó muốn nói rằng công cha nghĩa mẹ là nghĩa tình cao cả, không thể kể xiết

    ●    Từ “công” là nghĩa trừu tượng, tác giả đã cụ thể hóa thành “cù lao chín chữ” để bất kì ai cũng có thể nhìn thấy được một cách rõ ràng.

- Thể thơ lục bát mềm mại và sự ngọt ngào của điệu hát ru đã làm cho bài ca dao giống như lời thủ thỉ tâm tình sâu lắng. Bài ca dao đã thể hiện thành công hình thức hát ru. Đây là một hình thức quen thuộc, gần gũi, thiêng liêng, ấm áp đối với mỗi người Việt Nam. Hình thức này giúp người nghe dễ thuộc, dễ nhớ. Với âm điệu sâu lắng, tâm tình, tha thiết đã tạo ra những cung bậc tình cảm sâu nặng của tình mẫu tử.

●   Bài 4 là một cách bày tỏ tình cảm của chàng trai đối với cô gái, thông qua việc ca ngợi cánh đồng và vẻ đẹp của đối tượng trữ tình- một vẻ đẹp đầy sức sống, trẻ trung. Bởi vậy, có thể kết luận rằng đây chính là lời của chàng trai. Chàng trai thấy cánh đồng mênh mông bát ngát và thấy cô gái hồn nhiên, trẻ trung, đầy sức sống.

●   Nhưng ngoài ra, còn có cách hiểu khác cho rằng đây là lời của cô gái. Trước không gian rộng lớn thì “chẽn lúa đòng đòng” lại trở nên nhỏ nhoi, vô định, nên đó phải chăng còn là tâm trạng lo âu của cô gái, cô không biết số phận của mình sẽ ra sao?

●   Dù hiểu theo cách nào, ta cũng thấy được vẻ đẹp, sự hòa hợp giữa con người với thiên nhiên rộng lớn.

Bài 1

- Hai dòng đầu là câu hỏi của cái cò khi đang lặn lội nơi bờ ao gặp cô hay lam hay làm, liền cất tiếng hỏi => giới thiệu nhân vật.

- “Giới thiệu” chân dung nhân vật “chú tôi”:

   + Hay tửu hay tăm: nghiện rượu.

   + Hay nước chè đặc: nghiện chè.

   + Hay nằm ngủ trưa: lười biếng.

   + Ngày thì ước những ngày mưa, đêm thì ước những đêm thừa trống canh: lười lao động, thích ăn chơi, hưởng thụ.

- Hình ảnh đối lập với hình ảnh “chú tôi”

   + Cái cò lặn lội bờ ao: sự vất vả, cơ cực, lam lũ của người cháu

   + Cô yếm đào: người con gái xinh đẹp, giỏi giang

⇒ Dùng hình ảnh nói ngược và phép đối lập, bài ca dao chế giễu những người nghiện ngập rượu chè, lười biếng, thích hưởng thụ trong xã hội.

b. Bài 2

- Lời của thầy bói - phán những chuyện hiển nhiên mà ai cũng biết:

   + Lời phán cụ thể, rõ ràng, chắc như đinh đóng cột những chuyện hiển nhiên của tạo hóa.

   + Nói dựa, nói nước đôi.

- Cách châm biếm, phên phán: dùng chính những lười lẽ của thầy bói để vạch trần bộ mặt lừa bịp, dối trá, gian xảo của hắn

⇒ Bài ca dao phê phán, châm biếm những kẻ hành nghề mê tín dị đoan lừa lọc người khác để kiếm tiền, cũng phê phán những người ít hiểu biết, nhẹ dạ cả tin, tin vào những điều phản khoa học.