Cha mẹ tôi vốn nghèo khó, phải đi làm thuê cho một phú ông có tiếng trong làng. Ông trời không chỉ không cho cha mẹ tôi sự sung túc giàu sang mà còn không cho cơ hội để họ được nghe thấy tiếng cười, tiếng khóc của con mình, gần 50 tuổi rồi nhưng họ vẫn không có nổi một đứa con. Một hôm, mẹ tôi lên rừng kiếm củi, vì khát nước quá, bà ấy đánh liều uống chút nước đựng trong sọ dừa, kì lạ thay, uống xong, mẹ tôi cảm thấy người khoan khoái, mát da mát thịt lên hẳn. Và từ đấy, bà ấy có mang và sinh ra tôi - Nhưng đáng buồn thay, tôi không có chân tay người ngợm, chỉ là một cái đầu lăn lóc như sọ dừa, khiến mẹ tôi buồn lắm, bà ấy định vứt tôi đi nhưng tôi đã lên tiếng:
- "Mẹ ơi, con là con của mẹ đây! Mẹ đừng vứt con đi mà tội nghiệp!"
Có lẽ tình mẫu tử đã bắt đầu sống dậy trong lòng của mẹ tôi, bà ấy bế tôi lên và cho tôi bú, gọi tôi là Sọ Dừa với hy vọng lớn lên tôi sẽ thay đổi. Nhưng chẳng biết tại sao, tuy rằng đã lớn nhưng tôi mãi chỉ là một cái đầu tròn lăn lóc, không tay không chân. Thương mẹ, tôi xin mẹ cho đi chăn đàn gia súc của phú ông. Mẹ tôi lúc đầu còn có chút do dự và băn khoăn, nhưng sau đó cũng đến nói với phú ông, ông ấy đồng ý cho tôi thử.
Tôi thấy tôi chăn gia súc cũng khá giỏi - con nào con nấy đều béo tốt, khiến phú ông thích và ngày càng tin tưởng tôi. Tôi cũng mừng, vì đã có kiếm tiền giúp mẹ. Trên núi vắng vẻ nên tôi thường đem sáo ra thổi để giải khuây. Hàng ngày, có 3 cô con gái của phú ông thay phiên nhau đem cơm đến cho tôi, nhưng chẳng hiểu sao hai cô chị cứ tránh xa tôi, chỉ có mỗi cô út là tận tình đem tới tận nơi cho tôi, dần dần, tôi cũng có cảm tình với cô út. 
Một hôm, như thường lệ, tôi mang sáo ra thổi, hiện nguyên hình là một chàng trai. Chẳng biết may rủi thế nào, đúng lúc đấy, cô út mang cơm cho tôi và nhìn thấy tôi thổi sáo. Hoảng quá, tôi vội vàng biến hình lại thành sọ dừa. Cô biết tôi không phải là người trần, đem lòng yêu, săn sóc tôi hơn, tôi cũng cảm động lắm.
Cuối mùa ở, tôi giục mẹ đến hỏi con gái phú ông làm vợ. Mẹ tôi sửng sốt lắm, cố khuyên tôi không nên cố với quá cao nhưng tôi nhất quyết bảo bà sang hỏi, bà ấy liền đánh liều, sang thưa chuyện với phú ông. Lúc trở về, tôi thấy mẹ tôi buồn lắm. Bà nói rằng:
- "Phú ông thách cưới nặng lắm con ơi...Ông ấy đòi con sắm đủ một chĩnh vàng cốm, mười tấm lụa đào, mười con lợn béo, mười vò rượu tăm mang sang đấy rồi mới tính đến chuyện rước con gái ông ý về..."
Ngay sáng hôm sau, tôi đã hóa phép biện đầy đủ lễ vật, mẹ tôi bất ngờ lắm, cố dò ra nguồn gốc của chúng nhưng tôi không nói gì, chỉ bảo mẹ hãy mang sang nhà phú ông. Phú ông cũng bất ngờ. Lúc này, ông ta mới gọi 3 cô con gái trong buồng ra, hỏi:
- "Trong ba đứa, ai đồng ý lấy Sọ Dừa?"
Hai cô chị thì bĩu môi khinh bỉ, từ chối đây đẩy. Riêng chỉ có cô út đồng ý, khiến hai bà chị sửng sốt lắm, cố khuyên can cô út hết lời.
Ngày cưới, tôi hiện nguyên hình là một chàng trai có dung mạo khôi ngô - giống với người cô út đã gặp trên núi hôm đó. Mẹ tôi mừng lắm, bà ấy ôm lấy tôi và vợ tôi. Từ ngày cưới vợ về, tôi chăm chỉ học hành. Năm ấy tôi đỗ trạng nguyên. Vua cử tôi đi sứ. Khi chia tay, tôi đưa cho vợ một con dao và hai quả trứng gà, dặn phải luôn dắt trong người, phòng khi gặp hoạn nạn thì còn dùng đến được.
Từ sau khi tôi lấy vợ, hai bà chị vợ của tôi tỏ ra ganh ghét và ghen tị với vợ tôi. Nhân lúc tôi đi vắng, hai bà chị rủ vợ tôi đi chơi thuyền. Vợ tôi nghĩ rằng hai bà chị có lòng tốt nên vui vẻ đồng ý, nhưng cô ấy không ngờ được rằng, cô bị hai chị lừa chèo thuyền ra biển và bị đẩy xuống nước. Sau đó, cô bị cá kình nuốt vào bụng. Cũng may mà vợ nghe lời tôi, luôn dắt những thứ tôi đưa cho bên người. Nhờ có con dao, cô ấy rạch bụng cá kình chui ra, may mắn thoát chết nhưng bị trôi dạt lên một hoang đảo, đánh đá lấy lửa nướng thịt cá ăn. Sống được ít ngày trên đảo, cặp gà cũng kịp nở thành một đôi gà đẹp để làm bạn cùng vợ tôi. 
Chuyến đi sứ cũng đã kết thúc tốt đẹp, tôi lên thuyền trở về. Trong lúc về, tôi nghe thấy tiếng gà gáy to từ phía hoang đảo:
- "Ò... ó... o… Phải thuyền quan trạng rước cô tôi về."
Tôi cho thuyền đi đến hòn đảo đó và gặp người vợ mà tôi đang mong chờ được gặp. Hai vợ chồng tôi ôm lấy nhau, lòng mừng thầm vì vợ tôi đã thoát được nạn. Tôi đón vợ lên thuyền, cùng nhau trở về trong sự vui mừng của hai bên nội - ngoại.
Lại nhắc về hai bà chị xấu xa của vợ tôi - hai bà ấy tranh nhau kể chuyện cô em út rủi ro, tỏ vẻ thương tiếc lắm, trong bụng mừng thầm sắp được làm bà trạng. Nhưng đến khi tôi dắt vợ từ trong buồng ra, hai bà chị kia nhìn thấy mà sợ xanh mặt, xấu hổ quá, trốn đi biệt tích.