Các quốc gia cổ đại phương Đông bao gồm Ai Cập, Lưỡng Hà, Ấn Độ và Trung Quốc. Đây đều là những quốc gia xuất hiện sớm nhất trong lịch sử loài người.

Xã hội cổ đại phương Đông gồm ba tầng lớp chính, đó là nông dân công xã, quý tộc và nô lệ:

• Nông dân: là bộ phận đông đảo nhất và là lực lượng sản xuất chính.
• Vua, quý tộc là tầng lớp trên. Nắm mọi quyền hành trong xã hội, họ sống chủ yếu bóc lột nông dân và nô lệ.
• Nô lệ chủ yếu phục vụ trong các gia đình của vua và quý tộc, thân phận của người nô lệ không khác gì con vật.

Chính vì sự phân hóa rõ rệt như thế nên đặc điểm để so sánh các quốc gia cổ đại phương Đông và phương Tây cũng được thể hiện rõ.

phương đông cổ đại:

Chế độ chuyên chế cổ đại hay nhà nước quân chủ chuyên chế trung ương tập quyền

phương tây cổ đại:

Bộ máy nhà nước là bộ máy của quý tộc, chủ nô mang tính dân chủ chủ nô hay cộng hòa quý tộc