Hồ Xuân Hương là một thi sĩ tài hoa bậc nhất trong nền văn học trung đại Việt Nam. Bà được ca ngợi là “Bà chúa thơ Nôm”, với phong cách viết thơ sắc sảo và góc cạnh. Bài thơ “Bánh trôi nước” là một trong những tác phẩm nổi tiếng của bà. Bài thơ gợi lên được hình ảnh người phụ nữ trong xã hội phong kiến rất rõ ràng. Họ là những người con gái xinh đẹp, trắng trẻo và trong sáng nhưng số phận lại hẩm hiu, lận đận. Sống một cuộc đời chỉ phụ thuộc vào người khác, không có quyền tự quyết số phận của chính bản thân. “Thân em vừa trắng lại vừa tròn” Mở đầu bài thơ với hai từ “Thân em…”, đấy chính là câu mô típ của nhiều câu ca dao thời xưa nói về thân phận của người phụ nữ trong xã hội phong kiến. Nữ thi sĩ đã mượn hình ảnh mộc mạc từ chiếc bánh trôi nước để miêu tả vẻ đẹp duyên dáng, nhã nhặn và son sắc của người phụ nữ. Nhà thơ đã khắc họa vẻ đẹp ấy qua hai từ “trắng” và “tròn”. Họ đẹp từ hình thức đến trong tâm hồn. Chỉ với một câu thơ mở đoạn, tác giả đã cho ta thấy được giá trị của người phụ nữ trong xã hội phong kiến. “Bảy nổi ba chìm với nước non” Thông qua quá trình chế biến bánh. Tác giả đã liên hệ đến số phận lênh đênh, khổ cực mà người phụ nữ phải chịu đựng. Với quan niệm “trọng nam khinh nữ” trong xã hội phong kiến, họ phải trải qua bao nhiêu nỗi vất vả, thiệt thòi. Cuộc đời của người phụ nữ thời xưa long đong, lênh đênh như chiếc bánh trôi nước vậy. “Rắn nát mặc dầu tay kẻ nặn” Ở đây, Hồ Xuân Hương đã sử dụng biện pháp đảo ngữ thật tài tình. để từ “rắn nát” lên đầu câu để nói lên sự phụ thuộc của người phụ nữ. Bánh có đẹp hay không đều được tùy thuộc vào tay “kẻ nặn”.Cũng như nói về người phụ nữ thời xưa, số phận của họ đều do người đàn ông định đoạt. Họ không được tự quyết định số phận, hạnh phúc của chính bản thân. Nhưng họ cũng chẳng có cách nào phản kháng, chỉ có thể cam chịu trước số phận đáng thương. “Mà em vẫn giữ tấm lòng son” Câu thơ cuối đã tạo sự lắng đọng trong tâm trí người đọc. Đối với người phụ nữ, dù bị chà đạp đến đâu họ cũng không phản kháng. Sóng gió cuộc đời có phũ phàng, vùi dập thân phận ra sao, thì vẫn không thể nào có thể tàn phá nổi vẻ đẹp tâm hồn, tấm lòng thủy chung, sắc son của người phụ nữ. Qua bài thơ “Bánh trôi nước” ta có thể cảm nhận sâu sắc hơn về nét đẹp từ trong tâm hồn của người phụ nữ, cũng như phần nào thể hiện sự cảm thông và thấu hiểu của “Bà Chúa thơ Nôm” đối với mỗi số phận luôn bị phụ thuộc người khác trong xã hội. Dù ngôn ngữ bình dị nhưng lại mang nhiều lớp nghĩa. Mượn hình ảnh của những chiếc bánh trôi, nữ sĩ Hồ Xuân Hương đã xây dựng thành công hình ảnh của người phụ nữ xưa. Qua đó chúng ta thấy được thái độ đồng cảm, trân trọng, đề cao vẻ đẹp của người phụ nữ. Ta có thể thấy được nỗi niềm trong lòng tác giả, bất bình với quan niệm “trọng nam khinh nữ” trong xã hội phong kiến xưa.