Bố cục : đề - thực - luận - kết

   - 2 câu đề : cái nhìn chung về cảnh vật

   - 2 câu thực : miêu tả cuộc sống con người

   - 2 câu luận : tâm trạng tác giả

   - 2 câu kết : nỗi cô đơn lên cao

Câu 1 

Bài thơ "Qua Đèo Ngang" được sáng tác theo thể thơ thất ngôn bát cú đường luật.

- Số câu: 1 bài thơ gồm 8 câu, mỗi câu thơ gồm 7 chữ 

- Cách gieo vần: gieo vần "a" ở các câu: 1,2,4,6,8: tà, hoa, nhà, gia, ta.

- Phép đối câu 3 đối câu 4: lom khom dưới núi tiều vài chú/ Lác đác bên sông chợ mấy nhà.

Đối câu 5 với câu 6: Nhớ nước đau lòng con quốc quốc/ Thương nhà mỏi miệng cái gia gia.

Câu 2 

- Cảnh tượng Đèo Ngang được miêu tả vào lúc chiều tà (khi trời chuẩn bị tối)

- Chiều tà là khoảng thời gian gợi buồn, việc miêu tả Đèo Ngang vào khoảng thời gian này trong ngày cho thấy tâm trạng buồn thương của tác giả khi bước tới Đèo Ngang. 

Câu 3 

Cảnh qua đèo Ngang được miêu tả gồm những chi tiết như:

- Không gian: Đèo Ngang hoang sơ, heo hút

- Thời gian: chiều tà

- Cảnh vật: chỉ có cỏ cây xen lá, đá chen hoa, heo hút, ít người qua lại

- Âm thanh: chỉ có tiếng kêu khắc khoải của con cuốc cuốc và cái gia gia

- Cuộc sống của con người: thưa thớt tiêu điều khi chỉ có vài chú tiều dưới núi, lác đác vài nhà bên sông.

- Các từ láy lác đác, lom khom  đã cho thấy con người xuất hiện đã ít ỏi còn nhỏ bé giữa không gian núi rừng rộng lớn. Từ láy quốc quốc, gia gia  cho thấy tiếng kêu khắc khoải vô vọng giữa không gian rộng lớn của Đèo Ngang.

Câu 4 

Cảnh tượng Đèo Ngang hiện lên qua lời thơ của Bà Huyện Thanh Quan đó là cảnh tượng của một không gian rộng lớn hoang vu, xơ xác tiêu điều và không có sự sống tấp nập của con người. Qua đó ta có thể thấy nỗi buồn man mác, nỗi nhớ nhà, nỗi cô đơn của tác giả.

Câu 5 (trang 103 sgk Ngữ Văn 7 Tập 1):

Tâm trạng của Bà Huyện Thanh Quan khi đi qua Đèo Ngang đó là tâm trạng đượm buồn.Tâm trạng đó được thể hiện qua 2 hình thức trực tiếp và gián tiếp:

+ Trực tiếp: tiếng than thở “một mảnh tình riêng ta với ta” cho thấy sự cô đơn, nỗi buồn thầm lặng

+ Gián tiếp: thông qua tả âm thanh của con vật- Âm thanh của con quốc quốc: đây là cách sử dụng từ đồng âm với từ quốc trong quốc gia, đất nước. Chứng kiến cảnh tượng hoang vắng, tiêu điều ở Đèo

Ngang, bà Huyện Thanh Quan nhớ lại thời hưng thịnh của đất nước, khi triều đình còn thịnh trị và chưa dời đô vào xứ Huế.

- Âm thanh của con gia gia, cũng là từ đồng âm với từ gia đình. Trước khung cảnh hoang vắng xơ xác của Đèo Ngang, bà Huyện bỗng nhớ về mái ấm gia đình, cảnh sum họp, đoàn viên.

Câu 6 

Một mảnh tình riêng  giữa không gian rộng lớn của Đèo Ngang mang nỗi buồn sâu sắc hơn mảnh tình riêng trong không gian chật hẹp. Bởi giữa không gian bao la, con người càng trở nên nhỏ bé, nỗi cô đơn, hiu quạnh trong lòng người càng tăng lên. Không gian rộng lớn của Đèo Ngang đã khiến tác giả cảm thấy cô đơn và buồn thầm lặng hơn.

Soạn bài Qua đèo ngang Câu 1 (trang 103 sgk ngữ văn 7 tập 1) Qua Đèo Ngang thuộc thể loại Thất ngôn bát cú      + Tám câu, mỗi câu 7 chữ      + Cách gieo vần: cuối các câu 1, 2, 4, 6, 8      + Câu 3 và 4 đối nhau, câu 5 và câu 6 đối nhau Câu 2 (trang 105 sgk ngữ văn 7 tập 1) Cảnh tượng Đèo Ngang được nêu trong bài: thời điểm chiều tá → Thời điểm chiều tà gợi lên những nỗi buồn, nhất là người phụ nữ xa nhà Câu 3 (trang 105 sgk ngữ văn 7 tập 1) - Cảnh vật gồm có: cỏ, cây, hoa, lá, dãy núi, con sông, cái chợ, mấy túp nhà, có tiếng chim cuốc và chim đa đa, có vài chú tiều phu - Cảnh Đèo Ngang rậm rạp, um tùm, hoang vắng: cỏ cây chen đá - Con người xuất hiện thưa thớt, ít ỏi: lác đác chợ mấy nhà, tiều vài chú - Tiếng kêu quốc quốc, gia gia khắc khoải càng gợi lên cảm giác buồn giữa không gian hoang vắng Câu 4 (Trang 105 sgk ngữ văn 7 tập 1) Cảnh tượng ở Đèo Ngang: um tùm cỏ cây, hoang vắng, thưa thớt con người - Tiếng chim quốc quốc kêu trong bi thiết càng làm tăng thêm nỗi buồn, sự hoang vắng → Cảnh vật hoang sơ, thưa thớt càng làm nỗi nhớ quê hương dâng lên và làm nỗi buồn, nỗi cô đơn, âm thầm của mình khi đối diện với thiên nhiên Câu 5 (trang 87 sgk ngữ văn 7 tập 1) Tâm trạng của Bà Huyện Thanh Quan khi Đèo Ngang là tâm trạng cô đơn, nhớ nhà, nhớ nước - Tác giả mượn cảnh vật để giãi bày tâm trạng - Mượn tiếng chim để gợi nhớ quá khứ nước nhà - Câu thơ cuối biểu cảm trực nỗi buồn, nỗi cô đơn thầm kín, hướng nội của tác giả ⇒ Tâm trạng của tác giả: buồn, cô đơn, hoài cổ Câu 6 (trang 87 sgk ngữ văn 7 tập 1) Một mảnh tình riêng với ta giữa cảnh trời, non, nước bao la ở Đèo Ngang khác với những không gian khác - Tác giả đối diện với không gian hoang vắng, hiu quạnh → cảm thấy cô đơn và nỗi buồn nhân lên gấp bội