a,MB:

-Tác giả Nguyễn Du: Nhắc đến các cây đại thụ của nền văn học Việt Nam thì không thể không nói đến thi nhân, đại thi hào Nguyễn Du. Như một nhận định đã nói: 'Trong lịch sử văn học ta có thể nói Nguyễn Du là nhà thơ đã viết được về nỗi đau của con người, nhất là nỗi đau của người phụ nữ như là nỗi đau riêng của chính bản thân mình".

- Tác phẩm Truyện Kiều là môt kiệt tác được Nguyễn Du sáng tạo tài tình từ một tác phẩm “Kim Vân Kiều Truyện” của Thanh Tâm Tài Nhân.

- Vấn đề nghị luận: Đoạn trích “Chị em Thúy Kiều” được lấy từ tác phẩm Truyện Kiều với nội dung khắc họa vẻ đẹp ngút trời, hoàn mỹ của hai chị em Thúy Kiều.

b,TB:

Đôi nét về vẻ đẹp và thân phận của chị em Thúy Kiều (4 câu đầu)

- Thúy Kiều là chị, Thúy Vân là em. Hai người may mắn có một sắc đẹp ngút ngàng, có thể gần như là hoàn mỹ. Mỗi người sẽ mang một nét đẹp riêng.

- “Mai cốt cách, tuyết tinh thần”: hai chị em không chỉ vừa có một vẻ đẹp bên ngoài cuốn hút, toàn vẹn mà còn sở hữu một tâm hồn thanh cao, trong trắng, tinh khôi tựa như tuyết.

Thúy Vân, cô em gái với vẻ đẹp không thua kém người chị Thúy Kiều (4 câu tiếp)

- Nguyễn Du phóng bút tài tình miêu tả cụ thể chân dung của nàng Vân. Một vẻ đẹp cao quý, cổ điển mà ung dung, nhã nhặn, thanh thoát với các hình ảnh ước lệ từ thiên nhiên nhà thơ sử dụng: trăng, mây, tuyết, ngọc.

- Vẻ đẹp của Thúy Vân không có chỗ nào để chê, gần như toàn diện từ nét mặt, nụ cười, nước da, mái tóc cho đến lời nói, cử chỉ.

⇒ Qua cách Nguyễn Du gợi tả thì Thúy Vân hiện lên là một cô gái với vẻ đẹp tính cách và số phận cuộc đời gần như trùng khớp với nhau, sự dịu dàng, phúc hậu, điềm đạm ở Vân cho thấy cuộc đời của cô cũng bình yên, phẳng lặng, chầm chậm trôi như vậy.

-Vẻ đẹp của Thuý Kiều (12 câu tiếp theo):

- Nếu tả Vân chỉ dừng lại ở 4 câu thơ thì đến nàng Kiều, Nguyễn Du dành trọn mười hai câu, trong đó không chỉ là sự ngợi ca vẻ đẹp tuyệt hảo mà còn là tài năng của Kiều, từ đó là những dự đoán về cuộc đời không mấy phẳng lặng của nàng.

- Vẻ đẹp nhan sắc:

+ Kiều qua lời thơ của Nguyễn Du nổi bật hơn hẳn cô em, vẻ đẹp và tài năng có thể gọi là một sự sắc sảo, mặn mà.

+ Vẫn là bút pháp ước lệ được sử dụng ở đây, hàng loạt hình ảnh thiên nhiên, mây trời: thu thủy, xuân sơn, hoa, liễu đã sử dụng miêu tả Kiều, một vẻ đẹp tuyệt vời, hoàn hảo. Ở đây đôi mắt Kiều khá đặc biệt “làn thu thủy nét xuân sơn”: nhà thơ ví đôi mắt như làn nước mùa thu vừa trong trẻo mà chất chứa sâu thẳm nhiều nỗi niềm, kèm theo đó là đôi lông mày thanh thoát, như là vẽ.

+ “Hoa ghen – liễu hơn”: sắc đẹp của Kiều có thể nói là vượt ra khỏi chuẩn mực, nó đạt tới ranh giới của sự toàn mỹ, tuyệt vời không ai sánh bằng. Chính vì đó mà tác giả nhân hóa, noí quá để cho thấy vẻ đẹp của Kiều khiến thiên nhiên, đất trời hờn ghen, ganh tị.

⇒ Vẻ đẹp của Kiều có thể ví với những Tây Thi, nhưng đằng sau đó cho thấy một sự mâu thuẫn khi có “ghen – hờn” khác với Vân là “thua – nhường”. Như vậy một cuộc đời trắc trở, trục trặc, sóng gió không mấy suôn sẻ sẽ tìm đến với Kiều.

- Vẻ đẹp tài năng:

+ Tài năng của Kiều có thể nói là không ai sánh bằng, một sự toàn tài về: cầm - kì – thi – họa. Dường như mọi thứ đạt tới mức ngưỡng trong quan niệm thẩm mỹ phong kiến.

+ Đặc biệt Kiều giỏi đàn lại còn sáng tác nhạc, mang một trái tim đa sầu đa cảm

⇒ Qua 14 câu thơ bức chân dung về tài sắc, số phận của Kiều hiện lên rõ ràng. Dự báo rằng cuộc đời dập dìu sóng gió, lênh đênh, “hồng nhan bạc phận”.

Cuộc sống của hai chị em nhà Kiều (còn lại)

- Chị em Kiều sinh ra và lớn lên trong một gia đình gia giáo, chuẩn mực, phong lưu. Họ không tiếp xúc nhiều với bên ngoài.

- Cuộc sống khá là ấm êm, sung túc, dù tới tuổi cập kê nhưng Kiều và Vân vẫn không biết tình yêu là gì.

c. KB:

- Khái quát lại chân dung hai chị em Kiều.

- Bút pháp ước lệ là nghệ thuật xuyên suốt được Nguyễn Du thể hiện taì tình, sáng tạo.

- Qua đó thấy được Nguyễn Du đã đề cao, ngợi ca con người, dự cảm số phận nàng 

Mở bài

• Giới thiệu về tác giả Nguyễn Du (đại thi hào, danh nhân văn hóa thế giới).
• Truyện Kiều là tác phẩm gây tiếng vang, trở thành kiệt tác văn học Việt Nam.
• Đoạn trích Chị em Thúy Kiều không chỉ khắc họa vẻ đẹp của những trang tuyệt thế giai nhân mà còn thể hiện tài năng miêu tả chân dung nhân vật bậc thầy của Nguyễn Du.

II. Thân bài

1. Khái quát vấn đề chung

• Miêu tả nhân vật, khắc họa tính cách và số phận của con người là tài năng của Nguyễn Du, đây là thành công lớn của ông.
• Miêu tả nhân vật chính diện: sử dụng bút pháp lý tưởng hóa nhân vật. Miêu tả nhân vật phản diện: bút pháp hiện thực hóa. Đoạn trích Chị em Thúy Kiều thể hiện vẻ đẹp toàn bích tới chuẩn mực Á Đông là hai nàng Vân, Kiều.

2. Phân tích vẻ đẹp nhân vật Thúy Vân (4 câu)

- Ban đầu, Nguyễn Du gợi tả vẻ đẹp của chị em Thúy Kiều từ hình ảnh thiên nhiên: mai, tuyết. Bút pháp ước lệ gợi ấn tượng về vẻ đẹp với cốt cách như mai, thanh tao, và cốt cách trong trắng, tinh khôi như tuyết

- Bốn câu thơ miêu tả vẻ đẹp của Thúy Vân: thanh cao, duyên dáng, trong trắng.

• Câu thơ “Vân xem trang trọng khác vời” khái quát được vẻ đẹp cao sang, quý phái của nàng.
• Vẻ đẹp của Vân sánh với những thứ đẹp nhất từ tự nhiên như hoa, mây trắng, tuyết, ngọc.
• Chân dung của Thúy Vân đẹp từ khuôn mặt, nụ cười, mái tóc, làn da, với phong thái điềm đạm (các chi tiết so sánh, ẩn dụ thú vị trong thơ).

→ Vẻ đẹp của Vân hơn mọi chuẩn mực của tự nhiên, khiến tự nhiên cúi đầu chịu ‘thua”, “nhường”, ắt hẳn cuộc đời nàng sẽ được an ổn, không sóng gió.

3. Phân tích vẻ đẹp của Thúy Kiều (12 câu tiếp theo)

- Tác giả tả vẻ đẹp Thúy Vân trước để làm nổi bật vẻ đẹp Thúy Kiều:

• Kiều càng sắc sảo mặn mà: Vẻ đẹp của Thúy Kiều mặn mà về tâm hồn, sắc sảo về trí tuệ.
• Tác giả sử dụng lối ước lệ tượng trưng: thu thủy, xuân sơn để đặc tả riêng đôi mắt trong sáng, long lanh của Kiều.
• Thúy Kiều gợi lên là trang tuyệt thế giai nhân với vẻ đẹp khiến tự nhiên phải ganh ghét, đố kị: hoa ghen, liễu hờn.
• Cái tài của Thúy Kiều đạt đến mức lí tưởng theo quan niệm thẩm mĩ phong kiến: cầm, kì, thi, họa.
• Nhấn mạnh tài đàn của nàng, đặc biệt cung đàn bạc mệnh của nàng (Một thiên bạc mệnh lại càng não nhân) là tiếng lòng của trái tim đa sầu, đa cảm.

→ Chân dung Thúy Kiều khiến tạo hóa ganh ghét, tài hoa thiên bẩm, tâm hồn đa sầu đa cảm dự báo số phận trắc trở, nghiệt ngã đầy sóng gió bởi “Chữ tài chữ mệnh khéo là ghét nhau”.

- Nguyễn Du miêu tả Thúy Vân trước rồi miêu tả Thúy Kiều, thủ pháp đòn bẩy này làm nổi bật vẻ đẹp của Thúy Kiều.

- Sử dụng tài tình các tính từ miêu tả vẻ đẹp Vân, Kiều (vẻ đẹp mang số phận): mặn mà, trang trọng, sắc sảo...

- Các biện pháp so sánh, ẩn dụ, nhân hóa, đối xứng, liệt kê, tăng tiến, điển tích điển cố... được sử dụng linh hoạt trong đoạn trích.

→ Bút pháp ước lệ tượng trưng là cách thể hiện con người quen thuộc trong thơ ca trung đại (miêu tả qua những công thức, chuẩn mực có sẵn được quy ước trong nghệ thuật)

III. Kết bài

• Đoạn trích khắc họa rõ nét chân dung chị em Thúy Kiều nhờ bút pháp ước lệ tượng trưng, thủ pháp đòn bẩy và các biện pháp tu từ.
• Nguyễn Du thể hiện cảm hứng nhân văn qua việc đề cao con người, ca ngợi vẻ đẹp tài năng của con người và dự cảm về kiếp người tài hoa bạc mệnh