Mọi trẻ em đều có thể bày tỏ ý kiến, nguyện vọng của mình. Không có giới hạn về độ tuổi đối với việc thực hiện quyền tham gia. Quyền này được thực hiện với bất kỳ trẻ em nào khi các em có ý kiến, nguyện vọng về bất kỳ vấn đề nào liên quan đến các em. Ví dụ, trẻ em ở tuổi rất nhỏ hoặc trẻ em khuyết tật có thể có những khó khăn và hạn chế khi bày tỏ nguyện vọng qua thuyết trình bằng ngôn ngữ nói nhưng các em có thể được động viên, hỗ trợ để bày tỏ bằng các phương pháp nghệ thuật như vẽ, làm thơ hay thông qua trò chơi, viết bài luận, sử dụng máy tính hoặc cử chỉ, dấu hiệu.

(ii) Trẻ em có quyền bày tỏ ý kiến, quan điểm một cách tự do nhưng quyền này lại đòi hỏi người lớn tạo cơ hội cho các em thực hiện. Hay nói cách khác, người lớn, như cha mẹ, thầy cô giáo, các chuyên gia, các nhà chính trị có trách nhiệm và cần có năng lực để khuyến khích trẻ em đóng góp ý kiến của mình vào tất cả các vấn đề liên quan đến các em. Thế nhưng điều này cũng không có nghĩa rằng trẻ em bị yêu cầu hay bị gây áp lực phải bày tỏ nếu các em chưa sẵn sàng để tham gia hoặc không quan tâm đến vấn đề được đưa ra.

(iii) Trẻ em có quyền được người khác lắng nghe trong mọi vấn đề tác động đến các em. Quyền được lắng nghe này liên quan đến tất cả các hành động và quyết định có ảnh hưởng đến cuộc sống của trẻ trong gia đình, trong trường học, ở cấp địa phương cũng như cấp quốc gia. Quyền này được áp dụng cho cả hai loại quyết định liên quan đến cá thể mỗi đứa trẻ cũng như số đông trẻ em (tương tự vai trò của các cử tri người lớn). Ví dụ việc quyết định trẻ sẽ sống với ai khi cha mẹ ly hôn hay quyết định cho khung pháp lý về độ tuổi tối thiểu để trẻ em có thể lao động kiếm sống. Một vấn đề quan trọng cần được nhận thức là có nhiều lĩnh vực thuộc chính sách công và pháp luật tác động đến cuộc sống của trẻ em, không chỉ là giáo dục, chăm sóc sức khỏe, y tế mà còn là giao thông, nhà ở, kinh tế vĩ mô, môi trường.

(iv) Ý kiến, quan điểm của trẻ em phải được xem xét và cân nhắc một cách nghiêm túc. Đương nhiên, không phải bất kỳ ý kiến nào của trẻ em cũng phải được đáp ứng hoàn toàn mà trước hết cần sự tiếp nhận và xem xét một cách thích đáng của người lớn.

(v) Sức nặng ý kiến, quan điểm của trẻ em cần được xem xét trên cơ sở lứa tuổi và mức độ trưởng thành của trẻ được phản ánh vào sự nhận thức và hiểu biết vấn đề mà trẻ tham gia bàn luận. Điều này cũng không hàm ý rằng trẻ nhỏ tuổi thì ý kiến sẽ kém đi sức nặng. Thậm chí có nhiều vấn đề trẻ nhỏ tuổi vẫn có năng lực nhận thức và bày tỏ quan điểm. Mức độ của năng lực tham gia của trẻ còn phụ thuộc vào mức độ hỗ trợ, kỹ năng làm việc với trẻ của người lớn.

Năng lực tham gia của trẻ em không chỉ phụ thuộc vào “độ tuổi trẻ em” theo quy luật phát triển tự nhiên của con người. “Độ trưởng thành” về xã hội của trẻ em còn phụ thuộc vào mức độ đáp ứng các quyền khác như đi học, tham gia đời sống văn hóa, tín ngưỡng tôn giáo, bí mật cá nhân; phụ thuộc rất trực tiếp vào các quyền ngôn luận, hội họp, kết giao, tiếp cận thông tin đại chúng. Thực tế cho thấy, trong một thế giới thông tin không biên giới và thay đổi ngoạn mục do thành tựu của công nghệ thông tin thì độ trưởng thành về xã hội của con người nói chung (ví dụ: tri thức, trải nghiệm, kỹ năng sống…), đặc biệt ở trẻ em và người chưa thành niên, đang vượt trước so với trưởng thành về tự nhiên (thể chất, gen di truyền…).

Khuyến khích năng lực tham gia của trẻ em không thể không lưu ý hai vấn đề:

(i) Trẻ em cần môi trường an toàn, không có nguy cơ bị lợi dụng, bị xúc phạm, bị trừng phạt, bị xâm hại để các em có thể tự do trình bày ý kiến của mình. Vấn đề này liên quan chặt chẽ đến các quyền được bảo vệ của trẻ em để các em không bị bạo lực và xâm hại cả về thể chất và tinh thần khi thực hiện các quyền tham gia.

(ii) Khi thực hiện quyền tham gia của mình, trẻ em cũng cần có trách nhiệm như người lớn về tuân thủ luật pháp, tôn trọng quyền và thanh danh của người khác, không đe dọa đến an ninh quốc gia, trật tự xã hội, sức khỏe cộng đồng và đạo đức xã hội (CRC- Điều 13 đến 15).