Cách ngày nay khoảng 5 – 6 triệu năm, trên trái đất đã xuất hiện loài Vượn cổ có dáng hình người.

Khoảng 3 – 4 triệu năm về trước, loài Vượn cổ đã tiến hóa và xuất hiện Người tối cổ. Người tối cổ đã thoát khỏi thế giới động vật, con người hoàn toàn đi bằng hai chân, đôi tay đã trở nên khéo léo, có thể cầm nắm và biết sử dụng những hòn đá, cành cây…làm công cụ. Đặc biệt, Người tối cổ đã biết chế tạo ra những công cụ thô sơ (bằng đá) và phát minh ra lửa.

Khoảng 4 vạn năm về trước, Người tối cổ tiến hóa dần trong quá trình lao động trở thành Người tinh khôn. Người tinh khôn có cấu tạo cơ thể như con người ngày nay với thể tích sọ não lớn, tư duy phát triển.

Như vậy là lao động có vai trò sáng tạo ra con người và xã hội loài người. Thông qua các di cốt được tìm thấy ở khắp các châu lục: Đông Phi, Đông Nam Á, Trung Quốc, châu Âu,…Các nhà khảo cổ học đã tái hiện được lịch sử sự xuất hiện và tiến hóa của con người và xã hội loài người trên trái đất.

Thời gian hình thành:

- Vào khoảng 30 -40 triệu năm trước, có một bộ tộc sống trong rừng, đó là người vượn. Người vượn sống thành bầy đàn, sống săn bắt, hái lượm.

- Vào khoảng 3-4 triệu năm trước, người vượn phát triển tiến hoá, thành người nguyên thuỷ, sống bầy đàn gồm 30 -40 chục người (gọi là thị tộc) , sống săn bắt, hái lượm; ở trong túp lều tranh. Sau đó tiến hoá hơn nữa, phát triển thành người tinh khôn. Tuy nhiên cung trong thời kì này, sự phân hoá giàu nghèo đã diễn ra, làm tan rã chế độ xã hội nguyên thuỷ.