Bài 1:

* Ẩn dụ:

(1) "Thuyền về có nhớ bến chăng

Bến thì một da khăng khăng đợi thuyền"

⇒ Tác dụng: làm cho câu thơ thêm sức gợi hình, gợi cảm cho sự diễn dạt. Giúp cho tác giả thể hiện rõ ràng nỗi niềm nhớ thương và tình chung thuỷ nam nữ qua 2 đối tượng thuyền và bến.

(2) "Ngoài thềm rơi chiếc lá đa,

Tiếng rơi rất mỏng như là rơi nghiêng"

⇒ Tác dụng: sự chuyển đổi ẩn dụ từ thính giác sang thị giác khiến người đọc hình dung được tiếng rơi khẽ khàng của chiếc lá, một tiếng rơi được cảm nhận bằng tấm lòng của người yêu cái đẹp.

* Hoán dụ:

c) "Áo chàm đưa buôi phân li

Cầm tay nhau biết nói gì hôm nay"

⇒ Tác dụng: tác giả đã sử dụng hình ảnh chiếc áo chàm với màu sắc đậm, buồn mà bền bỉ, khó phai quen thuộc để chỉ những người dân Việt Bắc. Biện pháp hoán dụ nhằm thể hiện tình cảm thủy chung son sắt khó phai mờ của người dân Việt Bắc với người chiến sĩ cách mạng, thắm tình dân quân tha thiết. 

d) "Bàn tay ta làm nên tất cá

Có sức người sỏi đá cũng thành cơm"

⇒ Tác dụng: làm cho câu thơ thêm sinh động, hấp dẫn và tăng thêm tính tạo hình. Đồng thời góp phần diễn đạt ý thơ thêm hiệu quả hơn: với sức lao động của chính mình, con người có thể tạo ra của cải vật chất cho xã hội và cải tạo chúng, góp phần làm cho xã hội thêm giàu mạnh và phát triển hơn. Việc tác giả sử dụng phép tu từ trong câu thơ cũng làm cho câu thơ dễ nhớ, dễ thuộc.

* Nhân hoá:

(1) "Người ngắm trăng soi ngoài cửa sổ

Trăng nhòm khe cửa ngắm nhà thơ"

⇒ Tác dụng: nhân hoá: trăng được nhân hóa có khuôn mặt và ánh mắt như con người. Người và trăng đều chủ động tìm đến giao hòa cùng nhau. Điều đó cho thấy Bác Hồ và trăng hết sức gắn bó, thân thiết, trở thành tri âm, tri kỷ từ lâu

(2) "Khăn thương nhớ ai

Khăn rơi xuống đất

Khăn thương nhớ ai

Khăn vắt lên vai

Khăn thương nhớ ai

Khăn chùi nước mắt..."

⇒ Tác dụng: nhấn mạnh tâm trạng thương nhớ, tương tư của người con gái khi yêu theo các cung bậc cảm xúc nhưng vẫn mang đậm vẻ đẹp nữ tính. Tô đậm nỗi nhớ triền miên, không ngừng không nghỉ và là lời tự vấn của nhân vật trữ tình.