Trong "Buổi học cuối cùng" của An phông xơ Đô đê, chi tiết để lại ấn tượng đậm nét hơn cả trong em là lời thầy Ha men nói với học trò của mình: phải giữ lấy nó trong chúng ta và đừng bao giờ quên lãng nó, bởi vì khi một dân tộc rơi vào vòng nô lệ, chừng nào họ vẫn giữ vững tiếng nói của mình thì chẳng khác gì nắm được chìa khoá chốn lao tù…Đó là lời khẳng định về sự thiêng liêng của tiếng mẹ đẻ. Tiếng mẹ đẻ vô cùng thiêng liêng trong cuộc đời mỗi người. Dân tộc nô lệ có thể đứng lên hay không chính là nhờ gìn giữ văn hóa, gìn giữ tiếng nói của riêng mình. Chìa khóa kia có mạnh mẽ thì con người mới có thể bộc lộ sức mình dẻo dai. Rồi mai đây, hạnh phúc, yên vui cũng sẽ quay trở lại với con người ngay cả khi rơi vào vòng nô lệ.