Bài ca dao ba câu lục bát, dừng lại ở câu lục, một hiện tượng độc đáo, ít thấy trong thơ ca dân gian:

“Đường vô xứ Huế quanh quanh

Non xanh nước biếc như tranh họa đồ.

Ai vô xứ Huế thì vô…”

Có nhiều người cho rằng bài ca dao này nói về cảnh đẹp xứ Huế. Chưa đầy đủ. Không gian địa lý và không gian nghệ thuật được nói trong bài ca dao rộng lớn hơn nhiều.

Câu thứ nhất nói về “đường vô xứ Huế”, đó là con đường rất dài phải qua chí ít sáu tỉnh miền Trung (từ Bắc đi vào): Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Bình, Quảng Trị, Thừa Thiên. Hai chữ “quanh quanh” gợi tả sự uốn lượn, khúc khuỷu, hiểm trở, gập ghềnh xa xôi. Ngày xưa vô Huế phải vượt qua “Hoành Sơn nhất đái” (một dải Hoành Sơn), phải vượt qua bao sông suối, núi đèo; sông Mã, sông Lam, sông La, sông Gianh, sông Thạch Hãn… đến sông Hương núi Ngự. Phải qua núi Hồng Lĩnh, đèo Ngang, lũy Thầy, truông Nhà Hồ, phá Tam Giang…

Hồng Sơn cao ngất mấy tầng,

Đò Cài mấy trượng là lòng bấy nhiêu!

(Nguyễn Du)

“Yêu em anh cũng muốn vô,

Sợ truông Nhà Hồ, sợ phá Tam Giang”

(Ca dao)

Câu thứ hai nêu lên một ấn tượng khái quát về cảnh sắc thiên nhiên trên “đường vô xứ Huế”. “Non xanh nước biếc” vừa là thành ngữ vừa là hình ảnh rất đẹp, có màu “xanh” bất tận của non, có màu “biếc” mê hồn của nước. Đó là cảnh sông núi tráng lệ, hùng vĩ, hữu tình, nên thơ… “Non xanh nước biếc” ấy lại được so sánh “như tranh họa đồ” gợi lên trong lòng người niềm tự hào về giang sơn gấm vóc, về quê hương đất nước kỳ thú, xinh đẹp, mến yêu.

Câu cuối là lời chào mời chân tình, như một tiếng lòng vẫy gọi: “Ai vô xứ Huế thì vô “… Vô xứ Nghệ hay vô xứ Huế là đến với một miền quê rất đẹp, rất đáng yêu có “Non xanh nước biếc như tranh họa đồ”. Bởi thế, nhà thơ Huy Cận mới viết:

“Ai đi vô nơi đây

Xin dừng chân xứ Nghệ

Ai đi ra nơi này

Xin chân dừng xứ Nghệ

Nghe câu hò ví giặm

Càng lắng lại càng sâu

Như sông La chảy chậm

Đọng bao thuở vui sầu”

(“Gởi bạn người Nghệ Tĩnh”)

Bài ca dao “Đường vô xứ Huế quanh quanh” đích thực là một viên ngọc trong kho tàng ca dao dân ca Việt Nam. Nó là bài ca về tình yêu và niềm tự hào đối với quê hương đất nước. Hình tượng mỹ lệ, vần điệu nhạc điệu du dương. Ba chữ "vớ“ rất mộc mạc đậm đà, vần chân, vần lưng, điệp thanh phối hợp hài hòa: “quanh quanh – xanh – tranh”, “vô – dồ – vô – vô“, gợi lên sự ân cần tha thiết. “Ai” là đại từ nhân xưng phiếm chỉ, nhưng người đọc, dù quê hương ở đâu vẫn cảm thấy mình đang được mời gọi.

   Đường vô xứ Nghệ quanh quanh là một trong những sáng tác dân gian nổi tiếng. Nó ca ngợi mảnh đất xứ Nghệ hữu tình non nước. Qua đó ta có thể cảm nhận được sâu sắc tình yêu đối với mảnh đất này. Và bài ca dao này cũng có nhiều nét biến tấu gần gũi với mô típ quen thuộc Đường vô xứ Huế quanh quanh. Hãy cùng chúng tôi tìm hiểu bài thơ Đường vô xứ nghệ quanh quanh bạn nhé!

       Đường vô xứ Nghệ quanh quanh
       Non xanh nước biếc như tranh hoạ đồ
       Ai vô xứ Nghệ thì vô…

Khảo dị

       Đường vô xứ Nghệ rành rành
       Non xanh nước biếc như tranh hoạ đồ
       Ai vô xứ Nghệ thì vô…
       Đường vô xứ Nghệ quanh quanh
       Đường ra Hà Nội như tranh vẽ rồng
       Đường vô xứ Huế quanh quanh
       Non xanh nước biếc như tranh hoạ đồ
       Ai vô xứ Huế thì vô…

   Đường vô xứ Nghệ quanh quanh là một bài thơ hay và nó có nhiều khảo dị. Qua bài thơ này ta có thể cảm nhận được một tình yêu dành cho xứ Nghệ. Bởi qua đây ta thấy được một vẻ non nước hữu tình của xứ Nghệ – quê hương của chủ tịch Hồ Chí Minh vĩ đại.