Nguyễn Đình Thi từng nói rằng: "Tác phẩm nghệ thuật nào cũng xây dựng bằng những chất liệu mượn ở thực tại"; quả đúng. "Chuyện người con gái Nam Xương" của Nguyễn Dữ đã mang chất liệu hiện thực kết thành một giá trị nhân đạo to lớn đến tầng lớp nhân dân thời bấy giờ. Trong bối cảnh lịch sử xã hội Việt nam giai đoạn cuối thế kỉ 18 - đầu thế kỉ 19, đầy biến động, rối ren; thiên truyện ra đời đã biểu hiện sự cảm thông sâu sắc cho số phận con người, đặc biệt là người phụ nữ. Vũ Nương - người con gái đẹp người đẹp nết, nhưng mang trên mình một số phận bi thảm đến đáng thương. Sống trong "khuôn phép của tư tưởng và lễ giáo của phong kiến" đầy bất công, nàng vẫn luôn thể hiện mình là một người vợ yêu chồng, người mẹ thương con và người con dâu có hiếu. Trích đoạn chia tay trước lúc chồng ra đi đến những ngày tháng chăm con, chăm mẹ khi không có chồng ở bên đã minh chứng cho một tiết hạnh đáng quý đan xen nỗi nhọc nhằn, thê lương của Vũ Nương ấy.