Trong bài Qua đèo Ngang, chúng ta có thể thấy rõ nét tâm trạng của chủ thể trữ tình. Chủ thể trữ tình là tác giả, một mình giữa nơi hoang vắng, rộng lớn bao la. Đó là tâm trạng với cô đơn, sầu tủi. Từ miền Bắc vào kinh đô Huế xa xôi, hành trình dài khiến cho nhân vật trữ tình có cơ hội được nhìn ngắm muôn ngàn cảnh vật. Và đồng thời, sâu xa hơn, ở đó là cái đối lập giữa một bên là con người lẻ loi và một bên là thế giới bao la, rộng lớn. Cũng vì vậy mà nỗi niềm nhớ nước, thương nhà càng được nhân lên vô hạn. Con người trong niềm giao cảm với thiên nhiên càng cảm thấy cái hữu hạn, cái cô đơn. Chình vì vậy mà sinh ra tâm trạng "nhớ nước, thương nhà" , u buồn giăng mắc khắp những vần thơ Qua đèo Ngang.