Câu tục ngữ “Đói cho sạch, rách cho thơm” sử dụng cấu trúc song song. Hai vế tương đồng nhau về cấu trúc và cũng tương đồng về nghĩa. Trong câu tục ngữ này, nhân dân ta quan niệm dù có đói cũng phải giữ gìn cho sạch sẽ, dẫu có rách cũng phải giữ cho thơm tho. “Đói” và “rách” là sự khó khăn, thiếu thốn về vật chất; “sạch” và “thơm” là phẩm chất, lối sống, tâm hồn của con người. Câu tục ngữ đã nêu một cách sống, quan niệm sống cao đẹp của nhân dân lao động. Câu tục ngữ cũng là cách nhân dân nhắc nhở nhau về lối sống trong sạch - niềm tự hào của những người lao động khổ nhưng phẩm chất sáng ngời. Quan niệm này cũng chống lại những quan niệm dễ dãi và có phần bao biện, đổ lỗi cho hoàn cảnh của một số người “Đói ăn vụng, túng làm liều”. Để củng cố cho quan niệm đó, dân gian có một hệ thống những câu tục ngữ tương tự: “Đói cho qua, nếp nhà phải giữ”, “Đói cơm hơn kẻ no rau - Nghèo mà quân tử hơn giàu tiểu nhân”, “Đói tự do hơn lo luồn cúi”,...

Câu tục ngữ "Đói cho sạch, rách cho thơm" muố nói về phẩm chất của con người trong cuộc sống. Đói, rách muốn nói tới hoàn cảnh nghèo khó, cùng đường. Nhưng dầu có khổ sở, cùng đường đến đâu thì con người vẫn cần phải giữ gìn phẩm giá, giá trị của mình. Lòng tự trọng chính là điểm neo đậu của tất cả chúng ta và ta cần phải nâng niu, trân trọng, gìn giữ. Nếu bị hoàn cảnh làm biến chất thì con người ấy thật không xứng đáng với lương tâm, giá trị của chính mình. Đừng bao giờ lấy cớ hoàn cảnh xô đẩy mà thay đổi bản chất. Bạn và tôi, chúng ta đều phải "đói cho sạch, rách cho thơm" và là một người có đạo đức, có phẩm giá!