Đầu năm 1945, Chiến tranh thế giới lần thứ hai bước vào giai đoạn cuối. Hồng quân Xô Viết liên tiếp giành thắng lợi quyết định trên chiến trường châu Âu, giải phóng một loạt nước và tiến thẳng vào sào huyệt phát xít Đức tại Béc-lin. Ngày 9-5-1945, phát xít Đức đầu hàng vô điều kiện, chiến tranh kết thúc ở châu Âu. Ngày 8-8-1945, Hồng quân Liên Xô tiến công như vũ bão vào quân đội Nhật. Ngày 14-8-1945, phát xít Nhật đầu hàng vô điều kiện, chiến tranh thế giới lần thứ hai kết thúc. Theo thỏa thuận của các nước Đồng minh, sau khi phát xít Nhật đầu hàng, quân đội Anh và Tưởng sẽ vào Đông Dương để giải giáp quân đội Nhật. Trong khi đó, thực dân Pháp lăm le dựa vào Đồng minh hòng khôi phục địa vị thống trị của mình; đế quốc Mỹ đứng sau các thế lực này cũng sẵn sàng can thiệp vào Đông Dương; những phần tử phản động, ngoan cố trong chính quyền tay sai Nhật đang âm mưu thay thầy đổi chủ, chống lại cách mạng.

Có thể nói nước ta sau cách mạng tháng 8 là rất khốn khổ:

- Sau khi cách mạng tháng 8 thành công, các thế lực câu kết với nhau chống phá cách mạng việt nam, ruộng đất bỏ hoang⇒ người ngèo không việc làm⇒ tệ nạn xã hội tràn lan⇒ Kinh tế kiệt quệ, người chết vì đói và bệnh tật rất nhiều

- Hơn 90 phần trăm người dân Việt Nam mù chữ

⇒ Tình thế lúc bấy giờ là ngàn cân treo sợi lông tóc

* Biện pháp khắc phục:

- Về nạn đói: thực hiện hũ gạo tiết kiệm, ngày đồng tâm.... Tăng gia sản xuất

- Về nạn dốt: mở lớp bình dân học vụ, kêu gọi người dân tham gia xóa mùa chữ

- Khó khăn về tài chính: quyên góp từ người dân, tham gia tuần lễ vàng....

- Chuẩn bị kháng chiến nếu có giặc xâm phạm chủ quyền