Thời cơ chín muồi được xem là một trong những nhân tố dẫn đến sự thành công của cuộc tổng khởi nghĩa tháng 8 năm 1945. Có thể nhận thấy, yếu tố quan trọng bậc nhất đó là nghệ thuật chuẩn bị lực lượng và nắm bắt, chớp thời cơ một cách quyết đoán của Đảng ta. Hay nói cách khác, thành công của cách mạng tháng Tám 1945 đến từ thời cơ chín muồi mà Đảng ta đã nhanh chóng nắm bắt được.

• Cuộc chiến tranh thế giới thứ hai đã bước vào giai đoạn cuối ở năm 1945. Hồng quân Liên Xô liên tiếp giành thắng lợi trên chiến trường châu ÂU, giải phóng nhiều nước và tiến thẳng vào sào huyệt của chủ nghĩa phát xít Đức tại Béc lin.
• Ngày 9/5/1945 là một ngày lịch sử đáng nhớ. Đó là ngày phát xít Đức đầu hàng vô điều kiện, chấm dứt chiến tranh tại châu Âu.
• Ở châu Á, ngày 8/8/1945 Liên Xô tiến công mạnh mẽ vào quân đội Nhật, buộc Nhật phải đầu hàng đồng minh vô điều kiện vào ngày 14/8, chấm dứt hoàn toàn cuộc chiến tranh thế giới thứ hai đau thương, tàn khốc
• Ở Đông Dương, theo như thỏa thuận của các nước Đồng minh rằng quân đội Anh, Tưởng sẽ vào Đông Dương để giải giáp vũ khí Nhật sau khi Nhật đầu hàng. Bấy giờ, thực dân Pháp lăm le lợi dụng đồng minh để khôi phục lại vai trò thống trị. Trong khi đó, đế quốc Mỹ cũng chống lưng cho các thế lực này can thiệp vào Đông Dương. Các phần tử phản động trong nước âm mưu thay thầy đổi chủ để chống lại cách mạng

Nguyên nhân dẫn đến sự thành công của Tổng khởi nghĩa cm tháng 8/1945 là:
- Dân tộc Việt Nam vốn có truyền thống yêu nước sâu sắc, đã đấu tranh kiên cường bất khuất từ ngàn xưa cho độc lập, tự do. Vì vậy, khi Đảng Cộng sản Đông Dương và Mặt trận Việt Minh phất cao ngọn cờ cứu nước thì mọi người hăng hái hưởng ứng.
- Có khối bên minh công nông vững chắc, tập hợp được mọi lực lượng yêu nước trong một mặt trận dân tộc thống nhất rộng rãi, lại biết kết hợp tài tình đấu tranh vũ trang với đấu tranh chính trị, đấu tranh du kích với khởi nghĩa từng phần ở nông thôn, tiến lên phát động tổng khởi nghĩa cả ở nông thôn và thành thị, đánh đổ hoàn toàn bộ máy cai trị của đế quốc và phong kiến, giành chính quyền về tay nhân dân.

- Cách mạng tháng Tám tháng lợi tương đối nhanh chóng và ít đổ máu một phần nhờ có hoàn cảnh quốc tế thuận lợi. Chiến tranh thế giới thứ hai đang đi đến hồi kết thúc, Hồng quân Liên Xô và quân Đồng minh đã đánh bại phát xít Đức - Nhật, góp phần quyết định vào thắng lợi chung của các lực lượng hòa bình, dân chủ trên thế giới.