Tâm trạng của người tù chiến sĩ qua đoạn thơ cuối bài Khi con tu hú đã được Tố Hữu khắc họa sâu sắc. Đó là tâm trạng uất ức, đau khổ khi "nghe hè dậy bên lòng". Hè dây là âm thanh tiếng tu hú vang dội, là tiếng gọi của tự do. Vì lẽ đó mà tiếng hè vang cũng là khi lòng người tù trong bốn bức tường bực bội, đau khổ và khó chịu. Hành động "chân muốn đạp tan phòng, hè ôi" là điều dễ lí giải. Chao ôi, trong cái ngột ngạt của ngục tù, người tù cách mạng khó lòng bình tĩnh! NGười tù chỉ có thể chọn cách quằn quại, đau đớn và hướng đến việc tự kêu than ai oán trong tâm hồn. Nỗi ngột ngạt, bí bách được bộc lộ qua động từ mạnh "ngột, chết uất". Sự đau đớn, sự tuyệt vọng, bế tắc là tâm trạng rõ nét nhất trong người tù cách mạng. Và tiếng tu hú vang vọng cuối bài một lần nữa như sự đánh thức đầy đau đớn. Chim tu hú kêu cũng như lòng nhà thơ đang gào thế về tự do xa xôi. Thay vì khao khát trong trẻo, hồn nhiên như khổ đầu, Tố Hữu trong những vần thơ này quằn quại và xót xa. 

Cảm thán in đậm