PHẦN I

Câu 1: 

- Đoạn trích trên có trong tác phẩm: Sống chết mặc bay

- Tác giả: Phạm Duy Tốn

- Xuất xứ: trích trong tạp chí Nam Phong, số 18, năm 1918, trong truyện ngắn Nam Phong (tuyển)

Câu 2:

- Phương thức biểu đạt: tự sự

Câu 3:

- Nội dung: Quan phụ mẫu, quan lại vô trách nhiệm, mải mê cờ bạc, tôm cá mà không quan tâm đến dân đang chống đê lỡ

Câu 4: 

- Tác dụng của phép liệt kê:

+ sắp xếp hàng loạt các cụm từ cùng loại để cho câu văn thêm sâu sắc, chi tiết của những khía cạnh của thực tế, hay những tư tưởng, tình cảm

- Tác dụng dấu chấm lửng:

+ tỏ ý còn nhiều sự vật, hiện tượng chưa được liệt kê hết

+ thể hiện chỗ lời nói còn ngập ngừng của nhân vật

+ làm giãn nhịp điệu câu văn, chuẩn bị cho sự xuất hiện của một từ ngữ biểu thị nội dung hài hước hay châm biếm

- Tác dụng dấu gạch ngang:

+ đặt ở đầu câu đánh dấu bộ phận chú thích giải thích trong câu

+ đặt ở đầu dòng để đánh dấu lời nói trực tiếp của nhân vật hay liệt kê

+ nối các từ trong một liên danh

PHẦN II

Câu 1:

          Từ xa xưa Huế đang mang cho mình một nét đẹp dịu dàng mơ mộng. Bằng cách liệt kê những thể loại của ca Huế tác giả đã mở ra một vùng văn hóa vô cùng đặc sắc trước mắt người đọc. Các điệu hò lơ, hò xay lúa, hò nện... “thể hiện lòng khát khao, nỗi mong chờ hoài vọng thiết tha của tâm hồn Huế”. Các nhạc công sử dụng những ngón đàn trau chuốt như: nhấn, mổ, vỗ, ngón bấm…Thành phố lên đèn như sao sa. Thể điệu ca Huế có sôi nổi, tươi vui, có buồn cảm, bâng khuâng, có tiếc thương ai oán… Huế chính là quê hương chiếc áo dài Việt Nam. Tất cả làm nên sự đa dạng trong các loại hình nghệ thuật của Huế. Dàn nhạc cất lên tiếng đàn lúc khoan lúc nhặt làm nên tiết tấu xao động tận đáy hồn người. Tác giả bằng kinh nghiệm và hiểu biết của mình đã trình bày thật chi tiết về nghệ thuật xứ Huế.

Câu 2:

Trong kho tàng ca dao tục ngữ Việt Nam đa dạng phong phú với nhiều câu tục ngữ hay nói về những truyền thống, phẩm chất tốt đẹp của nhân dân được thể hiện qua câu tục ngữ “Uống nước nhớ nguồn”

Câu tục ngữ trên nhắc nhở chúng ta trong cuộc sống, con người sống phải có đạo lý biết ơn những người đã cho chúng ta những điều tốt đẹp, đáng trân quý.

Lòng biết ơn là một trong những phẩm tính cao quý, tốt đẹp. Là một phẩm chất cần có trong mỗi con người. Từ bao đời nay, truyền thống đó luôn được dân tộc ta gìn giữ và phát huy.

Nghĩa đen: “Uống nước” là hành động uống, hưởng dòng nước mát. “Nguồn” là nơi khởi đầu của dòng nước. Nghĩa bóng: “Uống nước”là hưởng những thành quả, thành tựu mà người khác tạo ra. “Nhớ nguồn”là nhớ tới những người đã tạo ra thành quả đó. Như vậy, “Uống nước nhớ nguồn”: Con người cần biết ơn, ghi nhớ những người đã giúp đỡ hoặc tạo ra thành quả để mình được hưởng.

Cụ thể, đất nước Việt Nam đã thể hiện lòng biết ơn của mình bằng những ngày lễ mang tính chất kỉ niệm, tưởng nhớ. Ví dụ như ngày 20/11 là ngày để tất cả thế hệ học sinh cả nước tri ân đối với công lao dạy dỗ của thầy cô giáo. Ngày 27/7 là ngày ghi nhớ công lao của thương binh liệt sĩ – những người đã hy sinh máu xương, cuộc đời của mình để bảo vệ Tổ quốc. Trong một xã hội, con người thường xuyên giúp đỡ nhau và biết ơn người đã giúp đỡ mình là một xã hội tràn ngập tình yêu thương, vô cùng đáng sống. Nhân dân ta có câu:

“Dù ai đi ngược về xuôi

Nhớ ngày giỗ tổ mùng mười tháng ba”

Câu nói này như nhắc nhở, đã là con cháu Việt Nam thì dù cho có đi xa đến đâu thì vào ngày giỗ của tổ tiên cũng phải thắp một nén hương để tỏ lòng biết ơn với những người có công lao với đất nước.

Lòng biết ơn giúp chúng ta nhận ra bản thân của ngày hôm nay cũng là sự vun vén, giúp đỡ của cả một tập thể. Như vậy lòng biết ơn luôn hiển diện xung quanh cuộc sống của chúng ta, chỉ là chúng ta không tinh tế để nhận ra.

Tuy nhiên, trong xã hội vẫn còn có nhiều người được người khác giúp đỡ nhưng lại có thái độ thờ ơ, dửng dưng, ngoảnh mặt làm ngơ. Một số gia đình mất công đẻ con ra, tốn tiền nuôi con lớn, ăn học. Nhưng chúng chỉ coi tình cảm ba mẹ dành cho nó như tờ giấy trắng. Sau này lớn lên, chúng chời bời, quên đi công lao sinh thành của ba mẹ, đưa họ vào trại dưỡng lão…..Đây là những hành vi chúng ta cần hạn chế để xã hội ngày càng trở nên tốt đẹp hơn.

Điều quan trọng của lòng biết ơn là chính nó đã tự nâng cao giá trị cá nhân của con người trong xã hội. Biết ơn là biểu hiện của con người đúng đắn, biết sống theo thời. Con người có lòng biết ơn luôn thành công trong mọi lĩnh vực.

Lòng biết ơn giúp con người hoàn thiện về nhân cách, hướng con người ta đến lối sống nghĩa tình, lành mạnh; phát huy, kế thừa truyền thống tốt đẹp, giúp con người sống có tình nghĩa, biết yêu thương, san sẻ, gắn kết giữa con người với con người. Nó còn giúp ta có thêm nhiều mối quan hệ thân thiết, đáng có. Tạo nên giá trị tinh thần tích cực, thúc đẩy mọi người lao động và cống hiến bởi mọi sự cống hiến đều sẽ được trân trọng.

Với bổn phẩn là một học sinh, chúng ta phải phấn đấu học tập, rèn luyện nhân cách để trở thành người hữu ích, mai này đem sức mình xây dựng quê hương đất nước. Nhưng lòng biết ơn thể hiện rõ nhất là đối với ba mẹ. Vì ơn sinh thành, dưỡng dục, họ chưa bao giờ chờ con báo đáp. Đánh là yêu, mắng là yêu, tình yêu cha mẹ như biến cả bao la. Phải có sự tôn trọng, kính yêu thầy cô vì họ là những người lái đò, đưa chúng ta đến bến bờ tri thức,…Những hành động đó tuy nhỏ nhoi nhưng nó mang một ý nghĩa to lớn, chứa đựng những giá trị của mỗi cá nhân.

Những từ ngữ giản dị mà mang nhiều ý nghĩa trong câu tục ngữ “Uống nước nhớ nguồn” đã vượt qua thử thách của thời gian, tiếp tục tỏa sáng giúp thế hệ học sinh hôm nay hiểu hơn về thế hệ ông cha trong những năm tháng hào hình nhất của dân tộc.

Có thể khẳng định rằng, lòng kiên trì không ngại khó sẽ giúp con người chinh phục được mọi khó khăn trong cuộc sống. Bởi vậy, hãy ghi nhớ câu tục ngữ “Uống nước nhớ nguồn” như một phương châm sống.