Vai trò của Đảng thể hiện trên mọi mặt của công tác lãnh đạo, chỉ đạo cuộc kháng chiến. Trước tiên, Đảng luôn luôn trung thành vô hạn với Tổ quốc, với nhân dân, kiên định lập trường cách mạng, kiên định “quyết tâm đánh Mỹ và thắng Mỹ” vì sự sống còn của dân tộc, vì lợi ích cơ bản và lâu dài của nhân dân Việt Nam là độc lập, thống nhất, tiến lên xây dựng chủ nghĩa xã hội. Từ đó, Đảng đã có những sáng tạo trong quá trình hoạch định đường lối và lãnh đạo cách mạng giải phóng dân tộc, thống nhất đất nước.

Để bảo đảm vai trò lãnh đạo của Đảng, không chỉ có đường lối chính trị đúng mà Đảng cần phải có bản lĩnh chính trị vững vàng. Ở những bước ngoặt khó khăn của cách mạng, đứng trước những thách thức, Đảng luôn tỏ rõ và nâng cao bản lĩnh chính trị. Bản lĩnh chính trị của Đảng thể hiện ở những thời điểm cam go của cách mạng, Đảng đã có những quyết sách sáng suốt, kịp thời, chủ động chèo lái con thuyền cách mạng vượt qua thách thức. Đó là quyết định của Nghị quyết Ban Chấp hành Trung ương Đảng lần thứ 15, Khóa II (năm 1959) khởi nghĩa từng phần, mở đầu cuộc kháng chiến chống Mỹ một cách độc đáo, khéo léo, đáp ứng khát vọng của nhân dân yêu nước và cán bộ miền Nam, được sự đồng tình, ủng hộ của bạn bè quốc tế. Bản lĩnh chính trị chẳng những là cần thiết trong hoạch định đường lối chính sách mà cả trong lãnh đạo và tổ chức thực hiện.

Đảng đã đề ra đường lối kháng chiến đúng đắn, sáng tạo, độc lập, tự chủ, phù hợp với thực tiễn Việt Nam và xu thế phát triển chung của thế giới. Chính sự vận dụng sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lê nin của Đảng trong thực tiễn cách mạng đã chứng minh giá trị bền vững, sức sống của học thuyết cách mạng trong điều kiện lịch sử mới. Để tiếp tục trở thành nhân tố hàng đầu quyết định thắng lợi của cách mạng, trước hết, Đảng Cộng sản Việt Nam thấm nhuần sâu sắc vai trò, tầm quan trọng của công tác lý luận theo quan điểm của Chủ tịch Hồ Chí Minh: "Lý luận như cái kim chỉ nam, nó chỉ phương hướng cho chúng ta trong công việc thực tế. Không có lý luận thì lúng túng như nhắm mắt mà đi”^[2].

Vai trò nổi bật là Đảng đã thiết kế con đường đúng đắn, với giải pháp tối ưu để giải phóng miền Nam, bảo vệ miền Bắc, thống nhất đất nước trước một kẻ thù mới là đế quốc Mỹ. Đó là cùng một lúc giương cao ngọn cờ độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, tiến hành đồng thời hai chiến lược cách mạng ở hai miền nhằm mục tiêu chung và bao trùm là chống Mỹ, cứu nước, giải phóng miền Nam, bảo vệ miền Bắc, thống nhất Tổ quốc. Đây là ngọn cờ đúng đắn duy nhất tập hợp được lực lượng lớn nhất trên cả hai miền Nam, Bắc tiến hành kháng chiến cứu nước, cũng là ngọn cờ chính nghĩa phù hợp với mục tiêu cách mạng và xu thế thời đại, được cả loài người đồng tình ủng hộ. Bên cạnh đó, Đảng có đường lối quốc tế đúng đắn, luôn nêu cao tinh thần quốc tế vô sản cao cả; luôn coi cách mạng Việt Nam là một bộ phận của cách mạng thế giới, liên minh chiến đấu chặt chẽ với nhân dân Lào và nhân dân Campuchia anh em, gắn chặt với ba dòng thác cách mạng; luôn coi cuộc chiến đấu chống Mỹ vừa là nhiệm vụ dân tộc thiêng liêng, vừa là nghĩa vụ quốc tế cao cả; mọi hoạt động chống Mỹ, cứu nước đều nhằm phục vụ lợi ích cả cách mạng Việt Nam và cách mạng thế giới nên đã tranh thủ được sự giúp đỡ rộng lớn của nhân dân yêu chuộng hòa bình trên thế giới.