- Nguyên nhân: Khi chuyển động, do trục Trái đất nghiêng, nên tùy vị trí của Trái đất trên quỹ đạo mà ngày đêm dài ngắn theo mùa và theo vĩ độ.

* Theo mùa:

- Ở Bắc bán cầu:

Mùa xuân, mùa hạ:

           + Từ 21/3 đến 23/9 ngày dài hơn đêm.
           + Ngày 21/3: mọi nơi ngày bằng đêm = 12 giờ.
           + Ngày 22/6: thời gian ngày dài nhất.

Mùa thu và mùa đông:

           + Từ 23/9 đến 21/3 năm sau: ngày ngắn hơn đêm.
           + Ngày 23/9: mọi nơi ngày bằng đêm = 12 giờ.
           + Ngày 22/12: thời gian ngày ngắn nhất. 

- Ở Nam bán cầu thì ngược lại.

* Theo vĩ độ:

            + Ở xích đạo quanh năm ngày bằng đêm.

            + Càng xa Xích đạo thời gian ngày và đêm càng chênh lệch.

            + Tại vòng cực đến cực ngày hoặc đêm bằng 24 giờ.

            + Ở cực: Có 6 tháng ngày và 6 tháng đêm.

- Hiện tượng ngày đêm dài ngắn theo mùa do sự chuyển động quay quanh vòng trục của Trái Đất. Tùy theo nơi gần hay xa Xích đạo nên có sự phân bố rõ rệt.

- Các mùa trong năm ở bán cầu Nam:

+ Mùa mưa diễn ra từ tháng 5 đến tháng 10, thường là ngày Hạ chí và Hàn chí. Vào tháng 5, do Trái Đất nằm gần Xích đạo nên sẽ có hiện tượng ngày dài hơn đêm ; vào tháng 10 thì Trái Đất nằm xa Xích đạo nên sẽ có hiện tượng ngược lại. Vì thế, nhân dân ta mới truyền miệng câu nói để ví von hiện tượng này:

                                   " Đêm tháng năm chưa nằm đã sáng

                                     Ngày tháng mười chưa cười đã tối"