Tế bào có thể tự điều chỉnh quá trình chuyển hóa vật chất bằng cách điều chỉnh hoạt tính của các loại enzim. Có 2 cách điều chỉnh hoạt tính enzim:

   * Sử dụng chất ức chế enzim: Làm chậm hoặc dừng phản ứng

    + Các chất ức chế đặc hiệu khi liên kết với enzim sẽ làm biến đổi cấu hình trung tâm hoạt động của enzim làm cho enzim không thể liên kết được với cơ chất.

    + Ức chế ngược là kiểu điều hòa trong đó sản phẩm của con đường chuyển hóa quay lại tác động như một chất ức chế làm bất hoạt enzim xúc tác cho phản ứng ở đầu của con đường chuyển hóa.

   * Sử dụng chất hoạt hóa enzim: làm tăng hoạt tính của enzim.

    + Sử dụng chất hoạt hóa đặc hiệu

    + Sử dụng sản phẩm của phản ứng để kích thích đẩy nhanh tốc độ của phản ứng.

Chuyển hóa vật chất và năng lượng trong tế bào bao gồm 2 mặt đối lập nhưng thống nhất, có thể coi là một mũi tên 2 chiều, đồng hóa cung cấp nguyên liệu cho dị hóa, dị hóa phân giải sản phẩm của đồng hóa, tạo ra năng lượng cung cấp cho quá trình dị hóa:

- Đồng hóa: là quá trình tổng hợp từ các chất đơn giản thành các chất phức tạp đặc trưng của cơ thể và tích lũy năng lượng

- Dị hóa: là quá trình phân giải các chất phức tạp thành các chất đơn giản và giải phóng năng lượng