Nhà văn Nguyễn Đình Thi đã từng nhận xét: “Nguyễn Tuân là nhà văn suốt đời đi tìm cái đẹp và cái thật”. Thật vậy, trong suốt cuộc đời, bằng ngòi bút điêu luyện của mình, Nguyễn Tuân đã làm cho cái đẹp thăng hoa. Với “Chữ người tử tù” – truyện ngắn được in trong tập“Vang bóng một thời”, một tập truyện đặc sắc của Nguyễn Tuân trước Cách mạng tháng Tám người đọc như nhìn lại một lần nữa chặng đường quan trọng trong hành trình tìm kiếm cái đẹp của nhà văn. Và Huấn Cao, một nhân vật chính trong tác phẩm chính là đại diện cho cái đẹp ấy. Một vẻ đẹp lãng mạn, lí tưởng toát lên từ con người tài hoa nghệ sĩ, khí phách hiên ngang và hơn hết là một con người mang trong mình nhân cách trong sáng cao cả.

Tác phẩm “Chữ người tử tù” là một trong những truyện ngắn xuất sắc nhất của Nguyễn Tuân, được in lần đầu vào năm 1938 trên tạp chí “Tao đàn”, sau đó được tuyển in trong tập “Vang bóng một thời” (1940). “Vang bóng một thời” là tuyển tập gồm 11 truyện ngắn, là tập truyện kết tinh tài năng của Nguyễn Tuân. Các nhân vật trong tập truyện này thường là những con người tài hoa nhưng bất hòa sâu sắc với xã hội đương thời. Qua đó ông đã ca ngợi cái đẹp, cái tài hoa tài tử cũng như bộc lộ lòng yêu nước thầm kín. Về nhan đề của tác phẩm, ban đầu có tên là “Dòng chữ cuối cùng” sau đó được đổi thành “Chữ người tử tù”, một nhan đề lạ gợi nhiều suy nghĩ.

Truyện kể về cuộc gặp gỡ đặc biệt giữa những con người không cùng cảnh ngộ nhưng sau đã trở thành tri kỉ: Huấn Cao, một con người khẳng khái, có tài viết chữ đẹp, vì chống lại triều đình nên bị khép tội chết; viên quản ngục, người có lòng yêu nghệ thuật, vì tôn trọng nét tài hoa, anh hùng ở Huấn Cao nên rất biệt đãi ông. Huấn Cao lúc đầu đã hiểu lầm, khinh bạc quản ngục nhưng khi hiểu được tấm lòng “biệt nhỡn liên tài” của ông, Huấn Cao rất cảm động, đồng ý cho chữ và khuyên viên quản ngục bằng những lời lẽ chân tình.

Tác phẩm chính là lời động viên con người hãy cố giữ thiên lương trong sạch và giữ gìn cái đẹp dù trong bất cứ hoàn cảnh nào. Không những thế, đó còn là nơi bày tỏ quan niệm của Nguyễn Tuân về cái đẹp: sự hài hòa giữa tài và tâm, giữa thiện và mĩ.

Xem thêm:  Soạn bài Đất nước của Nguyễn Khoa Điềm

Huấn Cao là nhân vật trung tâm của tác phẩm. Đó là một con người tài hoa, có cái tâm trong sáng; mặc dù chí lớn không thành nhưng tư thế vẫn hiên ngang bất khuất, tiêu biểu cho những kẻ sĩ yêu nước.

Huấn Cao là một người có tài viết chữ rất nhanh và rất đẹp nhưng do chống lại triều đình nên bị kết án tử. Cũng chính vì bị kết án tử nên sự gặp gỡ giữa Huấn Cao và viên quản ngục là một cuộc gặp gỡ đầy éo le ngang trái: “Này, thầy bát, cứ công văn này, thì chúng ta sắp nhận được sáu tên tù án chém. Trong đó, tôi nhận thấy tên người đứng đầu bọn phản nghịch là Huấn Cao”. Trên bình diện của sự đam mê nghệ thuật, họ là những người tri kỉ bởi lẽ họ đều yêu thích cái đẹp. Nhưng trên bình diện xã hội, họ lại là kẻ thù của nhau, mối quan hệ đối nghịch giữa một cai tù – người thực thi pháp luật với một kẻ tử tù. Song, cũng nhờ hoàn cảnh này mà vẻ đẹp của Huấn Cao được trở nên nổi bật.

Cảm nhận về vẻ đẹp của Huấn Cao

Ông là người nghệ sĩ tài hoa: tài hoa của Huấn Cao được miêu tả gián tiếp qua thái độ của viên quản ngục và thầy thơ lại. Huấn Cao được ca ngợi là viết chữ nhanh và đẹp: “cái người mà vùng tỉnh Sơn ta vẫn khen cái tài viết chữ rất nhanh và rất đẹp” và “chữ ông Huấn Cao đẹp lắm, vuông lắm”. Tài viết chữ của Huấn Cao còn được thể hiện qua mơ ước của viên quản ngục: “có được chữ ông Huấn mà treo là có một vật báu trên đời”. Cuối cùng, sau khi ca ngợi, mơ ước là hành động chấp nhận hiểm nguy để đối xử biệt đãi Huấn Cao của viên quản ngục. Hành động này như một minh chứng cho thấy tài năng viết chữ của Huấn Cao được rất nhiều người yêu thích mến mộ.

Tài bẻ khóa và vượt ngục thể hiện một con người văn võ song toàn: “người ta đồn Huấn Cao, ngoài cái tài viết chữ tốt, lại còn có tài bẻ khóa và vượt ngục”.

Khí phách anh hùng: Huấn Cao đừng đầu sáu tên tử tù, chống lại triều đình, đại nghịch vì nghĩa lớn.  Ông luôn tỏ ra khinh bạc, lạnh lùng: “ông cố ý làm ra khinh bạc đến điều”, coi nhẹ uy quyền, mánh khóe trấn áp chốn lao tù: “Đến cái chết chém, ông còn chẳng sợ nữa là những trò tiểu nhân thị oai này”.

Ông dỗ gông một cách ngông nghênh: “Huấn Cao, lạnh lùng, chúc mũi gông nặng, khom mình thúc mạnh đầu thang gông xuống thềm đá tảng dánh thuỳnh một cái”. Ông nhận những biệt đãi một cách thản nhiên: “vẫn thản nhiên nhận rượu thịt, coi như đó là một việc vẫn làm trong cái hứng sinh bình”. Ông còn khinh bạc đến điều để đuổi đi, gạt phăng mọi thứ mua chuộc: “Ta chỉ muốn có một điều. Là nhà ngươi đừng đặt chân vào đây”.

Thiên lương trong sạch: Huấn Cao là người theo chữ Nho nhưng lại chống lại triều đình. Đây là một nhân cách cao cả. Ý thức bảo vệ cái đẹp thiêng liêng khỏi sự tầm thường của vật chất uy quyền: “Ta nhất sinh không vì vàng ngọc hay quyền thế mà ép mình viết câu đối bao giờ”.

Hiểu được tấm lòng “biệt nhỡn liên tài” và sở thích cao đẹp của viên quản ngục, Huấn Cao “lặng nghĩ một lát rồi mỉm cười” ân hận “thiếu chút nữa, ta đã phụ mất một tấm lòng trong thiên hạ”.

Sau khi viết chữ tặng cho viên quản ngục, ông đưa ra lời khuyên chân thành sâu sắc: “ta khuyên thầy Quản nên thay chốn ở đi. Chỗ này không phải là nơi để treo một bức lụa trắng với những nét chữ vuông tươi tắn”. Lời khuyên như gạt phăng mọi khoảng cách giữa người tử tù và người cai ngục, ngay lúc này họ thật sự là tri kỉ của nhau.

Câu nói bộc lộ lối sống của Huấn Cao: Sống là phải xứng đáng với những tấm lòng. Phụtấm lòng cao đẹp của người khác là không thể tha thứ

Câu 1

ương thức biểu đạt chính được sử dụng trong văn bản: tự sự, biểu cảm.

Câu b: – Những biện pháp nghệ thuật được sử dụng trong đoạn văn bản:

+ Biện pháp đối lập tương phản: hoàn cảnh đề lao, nghề nghiệp quản ngục >< tính cách, tấm lòng của viên quan coi ngục.

+ Biện pháp so sánh: “…là một thanh âm trong trẻo”

– Hiệu quả nghệ thuật: khắc họa, ngợi ca nhân cách cao quý của quản ngục. Đây không phải là một cai ngục bình thường, chỉ là do hoàn cảnh mà bị đẩy vào chỗ cặn bã, thực chất ở con người ấy vẫn ngời lên những phẩm chất tốt đẹp.

Câu c: Những nét đặc sắc của phong cách nghệ thuật Nguyễn Tuân được thể hiện trong đoạn văn:

– Cái nhìn đầy lãng mạn nhưng cũng là cái nhìn mang tính thẩm mĩ cao cả của Nguyễn Tuân đối với con người.

– Xây dựng nhân vật bằng bút pháp lãng mạn, độc đáo.

– Ngôn ngữ trang trọng, mực thước.

- Câu nói bộc lộ lối sống của Huấn Cao: Sống là phải xứng đáng với những tấm lòng. Phụtấm lòng cao đẹp của người khác là không thể tha thứ