Bài thơ “Cảnh khuya” là một trong số các bài thơ được Bác Hồ sáng tác trong thời gian ở lại Việt Bắc để lãnh đạo cuộc kháng chiến chống Pháp. Bài thơ miêu tả cảnh trăng sáng ở chiến khu Việt Bắc trong những năm đầu của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, qua đó thể hiện tình yêu thiên nhiên, tâm hồn nhạy cảm, lòng yêu nước sâu nặng và phong thái ung dung, lạc quan của Bác.

Bài thơ “Cảnh khuya” được viết theo thể Thất ngôn tứ tuyệt đường luật, nhưng sử dụng nhiều yếu tố hiện đại. Phương thức biểu đạt tự sự kết hợp miêu tả và biểu cảm. Bài sử dụng lời thơ, hình ảnh thơ tự nhiên, bình dị, gần gũi; ngôn ngữ giản dị, trong sáng, không hoa mĩ, cầu kì; sử dụng các biện pháp tu từ như so sánh, điệp ngữ… đạt hiệu quả nghệ thuật cao.

“Tiếng suối trong như tiếng hát xa,

Trăng lồng cổ thụ, bóng lồng hoa. ”

Giữa không gian tĩnh lặng của đêm khuya, tiếng suối trong rừng xa xa vọng lại như tiếng hát của người con gái trong trẻo ngân vang. Tiếng suối được so sánh và liên tưởng với tiếng hát xa làm nổi bật nét tương đồng giữa tiếng suối và tiếng hát xa, vừa thể hiện sự nhạy cảm, tinh tế của trái tim người nghệ sĩ. Ánh trăng sáng luồn qua tầng cây cổ thụ, rồi sau đó chiếu xuống mặt đất trông như những bông hoa. Một hình ảnh mà chúng ta nghĩ rằng nó vô cùng quen thuộc, nhưng dưới ngòi bút của người thi sĩ, nó được nâng lên một tầm mới, là vẻ đẹp nghệ thuật. Điệp từ “lồng” nhấn mạnh vào sự xuyên tỏa của ánh sáng trăng khuya. Nó không chỉ có màu sắc vàng yên ả mà nó còn có âm thanh của tiếng suối chảy róc rách trong trẻo như tiếng hát vọng lại từ phía xa.

“Cảnh khuya như vẽ, người chưa ngủ,
Chưa ngủ vì lo nỗi nước nhà.”

Đứng trước khung cảnh thiên nhiên núi rừng Việt Bắc, Bác phải thốt lên rằng đây là một khung cảnh hiếm có, đẹp như tranh vẽ. Và đây cũng chính là lí do Bác không ngủ được. Và còn một lí do nữa mà Bác không ngủ được vì lo cho nước, lo cho dân, lo cho những chiến sĩ, lo cho cuộc kháng chiến gian nan của dân tộc. Trong mọi hoàn cảnh, Người vẫn luôn lo nghĩ về non sông, đất nước. Tấm lòng rộng mở ấy của Bác thật khiến em cảm động và nể phục. Đọc câu thơ "Chưa ngủ vì lo nỗi nước nhà" lên mọi người ai cũng đều cảm phục trước một người vĩ đại của dân tộc, một người tận tâm, hết mực yêu nước thương dân như Bác. Trong khi mọi vật, mọi người đã nghỉ ngơi thì Bác vẫn đang phải lo lắng, nghĩ suy để đưa ra giải pháp nào tốt nhất cho quân ta giành thắng lợi, đất nước sớm được độc độc lập, tự do. Con người chiến sĩ hòa quyện với tâm hồn thi sĩ của Bác đã tạo nên những vần thơ thật sự lay động tâm hồn người đọc.

Qua bài "Cảnh khuya" ta thấy được tình yêu thiên nhiên hòa quyện với tinh thần yêu nước trong tâm hồn Bác. Bác không chỉ là người chiến sĩ yêu nước, luôn lo lắng trăn trở việc nước việc dân mà Bác còn là người nghệ sĩ đa tài, có tâm hồn giàu rung cảm, yêu thiên nhiên tha thiết. Qua bài thơ ta thấy được chất thi sĩ và chất chiến sĩ gắn bó hòa hợp trong tâm hồn Bác.

No copy