Văn bản: SỐNG CHẾT MẶC BAY

1, Cảnh nhân dân hộ đê.

     - Thời gian: Gần 1h đêm

     - Hoàn cảnh: Mưa tầm tã, nước sông Nhị Hà dâng cao, đê sắp vỡ.

⇒ Việc hộ đê đang diễn ra vô cùng khẩn trương, cấp bách.

     - Cảnh tượng, không khí hộ đê.

       + Hình ảnh: Kẻ thì cuốc thuổng, bì bõm lướt thướt như chuột lột.

       + Âm thanh: Trống đánh liên thanh, ốc thổi vô hồi, tiếng người xao xác gọi nhau.

⇒ Nghệ thuật: Sử dụng các từ láy tượng hình kết hợp với các từ biểu cảm như "than ôi", "lo thay", "nguy thay".....

⇒ Văn bản đã làm nổi bật cảnh tượng hộ đê vô cùng nhốn nháo, căng thẳng và tình cảnh cảm thương, hãi hùng, bất lực của người dân trước nạn đê vỡ.

2, Cảnh quan phủ cùng nha lại đánh tổ tôm trong đình.

     - Địa điểm: Đình cao vững trãi, đê vỡ cũng không việc gì.

     - Thành phần: Quan phủ, Chánh tổng, nha lại.

     - Quang cảnh: Đèn sáng trưng, kẻ hầu người hạ rộn ràng, tĩnh mịch, trang nghiêm, nhàn nhã.

⇒ Quang cảnh bình yên vô lo, trái ngược với thực tế lầm than vô cực của nhân dân ngoài kia.

     - Hình ảnh quan phụ mẫu:

       + Dáng ngồi uy nghi, chiễm chệ.

       + Nói năng hống hách, độc đoán.

       + Đồ dùng sang trọng, không thiếu thứ gì: Yến hấp đường phèn, trầu vàng cau đậu.

⇒ Quan sống cao sang, quý phái, khác hẳn với cuộc sống cơ cực của nhân dân ngoài kia.

     - Công việc của quan:

       + Say mê chơi tổ tôm.

       + Khi có người bẩm "Dễ có khi đê vỡ"→Quan vẫn điềm nhiên ăn chơi, gắt "Mặc kệ"

       + Có người báo đê vỡ, quan quát tháo ra oai, doạ "Cách cổ bỏ tù"

       + Khi nước lênh láng trôi băng nhà cửa, quan vui sướng, vỗ tay cười lớn vì vừa thắng bài.

⇒ Đó là niềm vui tàn bạo, phi nhân tính của quan phụ mẫu khi nhân dân rơi vào cảnh nghìn sầu muôn thảm.

⇒ Qua đó làm nổi bật bản chất bất nhân, lòng lang dạ thú của quan phụ mẫu.

⇒ Nghệ thuật:

     - Sử dụng phép tương phản:

       + Trong đình >< Ngoài đê

       + Sự ăn chơi hưởng lạc của quan >< thực tế lầm than vô cực của dân

     - Sử dụng phép tăng cấp: Thể hiện trong cách miêu tả cách trời mưa, trong mức độ đam mê bài bạc của quan.